An Killace Fiye da Kashi 90 Cikin 100 na Gobarar Dutsen Kilimanjaro a Rana Ta Uku

Abin da ya sauya

Bisa rahoton The Citizen Tanzania, an killace fiye da kashi 90 cikin 100 na gobarar da ta fara wajen ƙarfe 3:30 na rana a ranar 3 ga Satumba kusa da Kikerelwa, a kan iyakar Kilimanjaro National Park da Rombo District, zuwa ranar 5 ga Satumba. Ministar Albarkatun Ƙasa da Yawon Buɗe Ido, Dr Ashatu Kijaji, ta ce Tanapa, TFS, Rundunar Kashe Gobara da Ceto, kamfanonin yawon buɗe ido da mazauna yankunan da ke makwabtaka sun shiga aikin, yayin da jirage masu saukar ungulu ke taimaka wa tawagogi a wurare masu tsayi; ba a bayar da rahoton wani mutum da ya ji rauni ko ya mutu ba, kuma harkar yawon buɗe ido na gudana yadda aka saba.

Aikin da ya rage yana da wahala: har yanzu akwai harshen wuta da kututturan itatuwa masu ci a kwaruruka. Dr Kijaji ta ce hukumomi na da burin kai killacewar zuwa kashi 99 cikin 100 kafin ƙarshen ranar 5 ga Satumba, yayin da gwamnati ta fara aikin sayen jirgin sama mai saukar ungulu na musamman domin Tanapa.

Dalilin da ya sa wannan yake da muhimmanci

Tafiya zuwa dutse ba yin ajiyar tafiya kawai ba ce. Ta shafi jagorori, hanyoyi, ayyukan yi na yankin da kuma damar yawon buɗe ido a wurin da har yanzu ba shi da haɗarin shiga. A yanzu, rahoton ya ce wannan jerin al'amura bai katse ba. Amma “an killace fiye da kashi 90 cikin 100” na nuna an samu gagarumin ci gaba ne, ba cewa aikin ya kammala ba.

Hasashenmu mai tushe: idan tawagogin suka kashe sauran wuraren zafin gobara cikin sauri, baƙi da jagorori na iya fuskantar ƙarancin tangarda a aikace, yayin da shirin Tanapa na sayen jirgin sama mai saukar ungulu zai iya karkatar da martanin lokacin rani zuwa gano gobara tun da wuri. Idan kututturan da ke kwaruruka suka sake ƙonewa ko gobarar ta sake bazuwa, za a iya sauya matakan shiga cikin sauri, tare da tasiri ga kasuwanci da al'ummomin da suka dogara da yawon buɗe ido zuwa dutsen.

Lokaci na ƙarshe da wannan ya faru

The Guardian ya ruwaito wata gobara a Kilimanjaro a watan Oktoban 2020, wadda ta haɗa da masu kashe gobara da mutanen yankin a irin wannan muhalli mai kariya da tsayi. Waccan gobarar ta faru ne a yankin Whona, ba Kikerelwa ba, kuma martanin da ake yi yanzu ya haɗa da taimakon jirage masu saukar ungulu tare da killace fiye da kashi 90 cikin 100 na gobarar a rana ta uku; babu shaidar da ta dace kan irin martanin daga sama a shekarar 2020.

An ruwaito cewa gobarar da ta gabata ta yi mako guda tana ci a fadin murabba'in kilomita 95. Wannan shi ne muhimmin gargaɗi: sauri yana da matuƙar muhimmanci a busasshen dutse, inda iska da yanayin ƙasa za su iya mayar da ragowar gaban gobara zuwa babbar matsalar aikin gaggawa.

Yadda tasirin zai iya yaɗuwa

Idan killacewar ta dawwama kuma damar shiga ta ci gaba da kasancewa a buɗe, kamfanonin yawon buɗe ido da jagorori za su iya ci gaba da tafiye-tafiyensu da aka tsara. Hakan yana tallafa wa ayyukan da ke da alaƙa da yawon buɗe ido a kusa, tun daga mutanen da ke shiga aikin kashe gobarar zuwa waɗanda aikinsu ya dogara da ci gaba da zuwan baƙi.

Wannan jerin al'amura na iya katsewa idan wuraren zafi suka bazu, iska ta sauya ta hanyar da ba ta dace ba, ko kuma wani binciken barna daga baya ya sa aka takaita hanyoyi. Muhimmin tambaya a aikace yanzu ba ita ce ko yawon buɗe ido yana gudana a yau ba, sai dai ko kashe gobarar gaba ɗaya zai sa ta ci gaba ba tare da katsewa ba.

Tantance tasiri

Kamfanonin yawon buɗe ido da jagorori za su iya ci gaba da aiki a ɗan gajeren lokaci, amma ayyukansu na nan cikin haɗari har sai an kashe gobarar gaba ɗaya kuma an yanke hukunci kan damar shiga.

Tanapa na fuskantar aiki mafi tsawo: kashe gobarar, tantance sanadinta da barnar da ta haifar, sannan a mayar da darasin wannan lamari zuwa ƙarin ƙarfi wajen tunkarar lokacin rani. Jirgin sama mai saukar ungulu na musamman zai iya inganta gano gobara tun da wuri da martani daga sama idan aikin sayensa ya ci gaba.

Al'ummomin maƙwabta suna da sakamako mai gauraye. Rawar da suka taka wajen kashe gobarar ta nuna yadda tsaron yankin da hanyoyin samun arzikinsu suke da alaƙa da killace gobarar, yayin da ci gaban yawon buɗe ido ke kiyaye ayyukan da sake yaɗuwar gobara ko takunkumi za su iya katsewa.

Yanayi masu yiwuwa

Mafi yiwuwa: Idan killacewar da ake da ita ta dawwama, tawagogin su kashe sauran harshen wuta da kututturan da ke kwaruruka cikin kwanaki, sannan hukumomi su shiga tantance sanadi da barna yayin da yawon buɗe ido ke ci gaba. Wannan shi ne yanayin da ake sa ran zai fi yiwuwa saboda an riga an ruwaito cewa an killace fiye da kashi 90 cikin 100 na gobarar, kuma sauyin iska yana taimakawa. Kashe gobarar gaba ɗaya, ci gaba da tafiye-tafiyen da aka tsara da fara bincike za su ƙarfafa wannan hasashe; sabbin gaban gobara ko takunkumi za su rushe shi.

Mafi alheri: Idan taimakon jirage masu saukar ungulu, tawagogin ƙasa da iska mai dacewa suka hana sauran yankunan bazuwa, killacewar ta kai burin ministar na kashi 99 cikin 100 sannan a samu cikakken iko ba tare da babbar tangarda ga damar shiga ba. Jagorori, masu gudanar da ayyuka da kasuwancin da ke da alaƙa da yawon buɗe ido a kusa za su iya ci gaba da ayyukan lokacin rani, yayin da Tanapa ke samun ƙarin hujja mai ƙarfi ta samar da damar martani daga sama ta dindindin. Tabbatar da killace kashi 99 cikin 100, sannan a kashe gobarar gaba ɗaya ba tare da sabbin yankunan da abin ya shafa ba, zai goyi bayan wannan hanya.

Mafi muni: Idan busassun ciyayi, sauyin iska ko kututtura masu ci suka karya layin killacewar da ake da shi, hukumomi na iya bukatar karkatar da ƙarin albarkatun kiyayewa da na gaggawa tare da takaita shiga yankunan da abin ya shafa. Hakan zai katse aikin jagoranci da ayyukan yawon buɗe ido na kusa. Gobarar 2020 ta nuna irin girman yiwuwar yaɗuwa na dogon lokaci, ko da yake bambancin wuri da yanayin martani na nufin ba ta ƙayyade wannan sakamako ba. Sabbin yankuna masu ƙonewa, ƙarin tura tawagogi ko sauye-sauyen hanyoyi za su nuna wannan alama.

Abin da za a sa ido a kai gaba

• Tanapa ko ma'aikatar su tabbatar da cewa an kashe harshen wuta da wuraren zafi na kwaruruka kashi 100 cikin 100.
• Ma'aikatar ta fara bincikenta bayan gobara kan sanadi da barnar muhalli.
• Tanapa ta sanar ko hanyoyi da ayyukan yawon buɗe ido za su ci gaba da kasancewa a buɗe ko za su sauya.
• Ci gaba daga aikin sayen jirgin sama mai saukar ungulu zuwa mallaka ko fara aiki da jirgin Tanapa.