WHO Kede Pé A Ti Ṣe Ìmukúrò Trachoma Ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà

Ohun tí ó yí padà

Àjọ Ìlera Àgbáyé, WHO, sọ pé a ti mú trachoma kúrò gẹ́gẹ́ bí ìṣòro ìlera gbogbogbò ní gbogbo ẹkùn Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà rẹ̀, lẹ́yìn tí a fọwọ́sí Timor-Leste fún ìmukúrò àrùn náà ní ọ̀sẹ̀ tó ṣáájú. Ìròyìn yìí dá lórí àwọn ọ̀rọ̀ WHO ní ọjọ́ 7 Oṣù Kẹsàn-án, èyí tó tún sọ pé Timor-Leste di orílẹ̀-èdè tí kò ní maláríà ní ọdún tó kọjá.

WHO tún sọ pé lẹ́yìn ìkún omi tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ṣẹlẹ̀ ní Nepal, òun rán ohun èlò ìrànlọ́wọ́ pajawiri, ohun èlò ìdènà àkóràn, ilé ìgbà díẹ̀, owó àti òṣìṣẹ́ àfikún lọ síbẹ̀. Ní àkókò kan náà, ọ̀pọ̀ orílẹ̀-èdè nínú ẹkùn náà ń dojú kọ́ gígé ńlá nínú ìnáwó ìlera àgbáyé. A ti dá Ẹgbẹ́ Iṣẹ́ WHO sílẹ̀ láti ṣe àtúnṣe sí ètò ìlera àgbáyé, a sì retí pé yóò fi ìròyìn rẹ̀ hàn nígbà mìíràn ní 2026.

Ìdí tí èyí fi ṣe pàtàkì

Ìṣẹ́gun lórí trachoma yìí rán wa létí pé ìlera gbogbogbò sábà máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa jù nígbà tí kò bá fa àfiyèsí: ènìyàn díẹ̀ ló ní láti ronú nípa ewu tí a lè dènà nítorí àwọn ètò ti ṣe iṣẹ́ pàtàkì tí kò ní ẹ̀wà ṣáájú kí ìṣòro tó dé.

Ṣùgbọ́n lẹ́gbẹ̀ẹ́ ayẹyẹ náà, ìròyìn yìí tún mú ọ̀rọ̀ tó le wá. Àwọn àṣeyọrí ìlera gbára lé agbára ojoojúmọ́: ènìyàn, ohun èlò, ilé ìwòsàn, ìtọ́pa àrùn àti ìnáwó tó ṣeé fọkàn tán. Nígbà tí ìnáwó láti òde bá dín kù lójijì, àwọn ìpìlẹ̀ lasán wọ̀nyí lè di ibi tí ìdààmú ti máa pọ̀ sí. Èyí ṣe pàtàkì ju inú yàrá ìpàdé ìjọba lọ, nítorí ìfaradà ètò ìlera gbogbogbò ni ń jẹ́ kí pajawiri má ṣe lé ìtọ́jú ìpìlẹ̀ kúrò ní ipò rẹ̀.

Bí ipa náà ṣe lè tàn kálẹ̀

Tí gígé ìnáwó bá ń bá a lọ, àwọn iṣẹ́ òjíṣẹ́ ìlera àti àwọn alákòóso ètò lè ní láti darí òṣìṣẹ́, ohun èlò tàbí ìnáwó sí àwọn iṣẹ́ tó kánjú jù. Ní ọdún tó ń bọ̀, èyí lè mú kí àwọn iṣẹ́ pàtàkì kan má rọrùn láti rí fún àwọn tó gbára lé wọn.

Ìtẹ̀lé yìí kì í ṣe ohun tí kò lè yẹ̀ sí. Ìnáwó abẹ́lé, ìtìlẹ́yìn tó dá lórí ohun pàtó láti ọwọ́ WHO tàbí àwọn alábàáṣiṣẹ́ míì, àti ààbò tí a mọ̀ọ́mọ̀ fi fún àwọn iṣẹ́ tó ga jù lọ ní pàtàkì lè dín ipa rẹ̀ kù. Ní Nepal, ìdáhùn pajawiri WHO lè ṣètìlẹ́yìn fún ìráyè sí ìtọ́jú àti ìdènà ìbèsí àrùn bí ìrànlọ́wọ́ bá dé àwọn àdúgbò tí ìkún omi kan.

Àyẹ̀wò ipa

• Àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ WHO ní Gúúsù Ìlà Oòrùn Éṣíà: Ìṣẹ́gun ẹkùn náà nínú ìmukúrò trachoma jẹ́ àṣeyọrí ìlera gbogbogbò tó ṣẹ̀ṣẹ̀ dé, tí a ṣàṣeyọrí lẹ́yìn ìfọwọ́sí Timor-Leste.

• Àwọn tó là á já nínú ìkún omi ní Nepal: Ohun tó wà nílẹ̀ báyìí ní ojú méjì. WHO ti kó ìrànlọ́wọ́ pọ̀, ṣùgbọ́n ó tún tọ́ka sí ewu ìbèsí àrùn àti ìráyè tí kò yẹ kó dáwọ́ dúró sí àwọn iṣẹ́ pàtàkì gẹ́gẹ́ bí ohun tó ń jẹ́ àníyàn ní àwọn ọjọ́ tó ń bọ̀.

• Àwọn òjíṣẹ́ ìlera tí gígé ìnáwó kan: Láàárín ọ̀sẹ̀ díẹ̀, wọ́n lè ní láti tún ìpín ìnáwó àti pípèsè iṣẹ́ ṣe, pàápàá níbi tí àwọn ètò ti gbára lé ìnáwó àgbáyé gidigidi.

• Àwọn ènìyàn tí ń lo àwọn iṣẹ́ pàtàkì: Láàárín oṣù mẹ́fà sí 12, ìráyè sí iṣẹ́ lè má ṣeé fọkàn tán bí ìsonù ìnáwó bá dín agbára àwọn ètò kù. Ìnáwó àfidípò àti fífi àwọn ohun tó ṣe pàtàkì sí iwájú pẹ̀lú ìṣọ́ra lè dá ìtẹ̀lé yẹn dúró.

Àwọn ipò tó lè ṣẹlẹ̀

Ìwòye wa (ìfojúsọ́nà tó dá lórí ìmọ̀): Èyí tó ṣeé ṣe jù. Bí ìdínkù ìnáwó bá ṣì pọ̀, ṣùgbọ́n àwọn ìjọba, WHO àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ lè dáàbò bo àwọn iṣẹ́ ìpìlẹ̀, àwọn ètò tó kan lè pa ìtọ́jú tó ṣe pàtàkì jù lọ mọ́, bí wọ́n ṣe ń dín agbára tó rọrùn láti fara pa sí kù ní oṣù mẹ́fà sí 12 tó ń bọ̀. Èyí ni ìpìlẹ̀ ìwòye wa nítorí WHO sọ pé ìpayà náà ṣí àwọn àìlera tó le tó béẹ̀ tí àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ fi pàṣẹ kí a dá ìlànà àtúnṣe sílẹ̀. Àwọn àmì ni pé àwọn òjíṣẹ́ ìlera ń fi iṣẹ́ pàtàkì sí iwájú àti pé Ẹgbẹ́ Iṣẹ́ náà ń tẹ àwọn àbá ìnáwó jáde nígbà mìíràn ní ọdún yìí.

Ìfẹ̀sí. Bí àwọn orílẹ̀-èdè ọmọ ẹgbẹ́ bá fara mọ́ àwọn àbá Ẹgbẹ́ Iṣẹ́ tó wúlò, tí wọ́n sì rí ìnáwó àfidípò tó dúró ṣinṣin, àwọn ètò ìlera lè pa agbára fún iṣẹ́ pàtàkì mọ́ pẹ̀lú ìdúróṣinṣin tó pọ̀ sí i, kí wọ́n sì dín bí ìyípadà ìnáwó òjijì ṣe lè kan wọn kù. Èyí yóò hàn nínú àwọn àtúnṣe tí wọ́n gba àti mímú òṣìṣẹ́, ohun èlò tàbí pípèsè iṣẹ́ dúró.

Ìfẹ̀yìn. Bí gígé tó le bá pé ju ìrànlọ́wọ́ ìgbà díẹ̀ lọ, tí ìnáwó abẹ́lé tàbí àwọn alábàáṣiṣẹ́ kò sì lè kún àlàfo náà, àwọn tó ń ṣe iṣẹ́ lè dín òṣìṣẹ́, ohun èlò tàbí pípèsè iṣẹ́ kù. Ìráyè sí àwọn iṣẹ́ pàtàkì kan lè má ṣeé fọkàn tán mọ́, èyí sì lè fi ìdààmú kún àwọn ètò ìdáhùn pajawiri àti ìlera gbogbogbò.

Ohun tó yẹ ká máa wo lẹ́yìn náà

• Ìròyìn Ẹgbẹ́ Iṣẹ́ WHO, tí a retí nígbà mìíràn ní 2026, àti bóyá yóò dámọ̀ràn àwọn ìyípadà ìnáwó tí ó gbé orílẹ̀-èdè kalẹ̀ sí àárín.
• Àwọn ìyípadà nínú ìnáwó, òṣìṣẹ́, ohun èlò tàbí pípèsè iṣẹ́ ní àwọn orílẹ̀-èdè tí gígé ìnáwó kan.
• Àwọn ìmúdójúìwọ̀n iṣẹ́ Nepal nípa bóyá ohun èlò pajawiri, ilé ìgbà díẹ̀ àti iṣẹ́ ìtọ́pa àrùn ń dé àwọn agbègbè tí ìkún omi kan, àti bóyá ìdààmú tó ní í ṣe pẹ̀lú ìbèsí àrùn ń farahàn.