Deɛ asesa
Tanzania Suapɔn Bagua (TCU) abue kwan a ɛtɔ so mmienu ama wɔn a wɔpɛ sɛ wɔkɔ suapɔn kɔgye abodin a ɛdi kan wɔ 2026/27 adesua afe no mu no de wɔn akwammisa ba. Wɔbɛgye akwammisa no firi Ɛbɔ 8 kɔsi 21. Suapɔn 93 a wɔagye atom no wɔ akwan ma nnipa 227,555.
Saa amanneɛbɔ yi gyina The Citizen Tanzania amanneɛbɔ so. Ɔbenfo Charles Kihampa kaa sɛ, sɛ suapɔn bɛboro baako agye obi atom a, ɛsɛ sɛ ɔsi baako pɛ so pi. Ɛsɛ sɛ ɔde koodu a wɔde abrɛ no wɔ ne telefon anaa imeel so no di dwuma de si ne gyinaeɛ no so dua.
Nnipa a suapɔn no bɛtumi agye wɔn saa afe yi dodoɔ boro afe a ɛtwaa mu no deɛ so 21,903. Afe a ɛtwaa mu no, na wɔwɔ akwan ma nnipa 205,652. Wɔ akwammisa a ɛdi kan no mu no, nnipa 149,645 na wɔde wɔn akwammisa baeɛ. Wɔgyee wɔn mu 117,334.
Deɛ enti a ɛho hia
Kwan a wɔabue no bio yi ho mfasoɔ nnwie sɛ wɔresan agye akwammisa kɛkɛ. Ɛma wɔn a wɔantumi amfa wɔn akwammisa amma kane no nya hokwan foforɔ sɛ wɔbɛkɔ suapɔn wɔ adesua afe a ɛreba no mu. Saa ara na ɛma wɔn a wɔde wɔn deɛ baeɛ nanso wɔannye wɔn no nso nya hokwan foforɔ.
Mmara a ɛka sɛ obiara nsi suapɔn baako pɛ so pi no nso ho hia. Sɛ obi kura kwan foforɔ a suapɔn bi de ama no mu de to hɔ a, ɔfoforɔ ntumi mfa saa kwan no nni dwuma. Sɛ wɔhyɛ wɔn sɛ wɔnyi baako a, ɛbɛtumi ama deɛ na wɔnnim sɛ obi bɛfa anaa no abɛyɛ kwan a obi foforɔ bɛnya.
Obi a ɔde adesua, adwuma, tenabea anaa abusua asɛdeɛ reyɛ afe a ɛdi hɔ no ho nhyehyɛeɛ no wɔ deɛ ɛsɛ sɛ ɔyɛ seesei. Ɛsɛ sɛ ɔde n’akwammisa ba ansa na Ɛbɔ 21 aduru. Ɛsɛ sɛ ɔhwɛ yie na ɔwie deɛ wɔhwehwɛ sɛ ɔyɛ de si suapɔn a wapaw no so dua no. Sɛ suapɔn gye obi a, ɛfa pii ho sen adesua a ɔbɛpaw. Ɛbɛtumi asesa sɛdeɛ n’afiefoɔ bɔ wɔn bra da biara.
Sɛdeɛ ɛbɛtumi aka afoforɔ
Sɛ wɔn a wɔpɛ kwan no de wɔn akwammisa ba wɔ berɛ a wɔahyɛ no mu na wɔde wɔn koodu si wɔn gyinaeɛ so dua a, suapɔn no bɛtumi ahunu wɔn a wɔpɛ sɛ wɔba ampa. Sɛ wɔn a suapɔn bebree agye wɔn no gyae akwan a wɔremfa no a, wɔbɛtumi de ama wɔn a wɔde wɔn akwammisa bɛba akyire no ansa na 2026/27 adesua afe no ahyɛ aseɛ.
Nanso, sɛ akwammisafoɔ no annya mmoa a wɔhia de si wɔn gyinaeɛ so dua a, yei rentumi nkɔ so sɛdeɛ wɔhwɛ kwan no. Saa ara na ɛbɛtumi ayɛ sɛ wɔamfa wɔn akwammisa amma ansa na berɛ no reba awieeɛ, anaa suapɔn no antumi amfa akwan a afoforɔ agyae no amma ntɛm.
Asɛm a ɛhia sɛ wɔdi ho dwuma titire ne sɛ wɔbɛnya osuani baako a wasi ne gyinaeɛ so dua ama kwan biara a ɛwɔ hɔ no. Nnipa dodoɔ a wɔaka sɛ wɔbɛtumi agye wɔn no nko ara nnɔɔso.
Sɛdeɛ ɛbɛka wɔn a ɛfa wɔn ho
- Wɔn a wɔde wɔn akwammisa bɛba wɔ berɛ a ɛtɔ so mmienu yi mu no anya hokwan foforɔ sɛ wɔbɛpere akwan a ɛwɔ hɔ no wɔ nna a ɛdi anim no mu.
- Ɛsɛ sɛ wɔn a suapɔn bɛboro baako agye wɔn no gyae akwan a wɔremfa no. Wɔn gyinaeɛ no bɛtumi ama afoforɔ anya kwan.
- Sɛ wɔdi wɔn gyinaeɛ a wɔasi so dua no ho dwuma ntɛm a, suapɔn no bɛtumi agye nnipa ahyɛ akwan a ɛwɔ hɔ no ma a berɛ ne adwumayɛ ho ka nsɛe pii wɔ nnawɔtwe a ɛdi anim no mu.
- Sɛ akwan dodoɔ a ɛwɔ hɔ yi ma adesuafoɔ a wɔbɛba no dɔɔso a, wɔn a wɔhia nkyerɛkyerɛ ne adesuafoɔ mmoa bɛtumi adɔɔso wɔ abosome nsia kɔsi 12 a ɛdi anim no mu.
Deɛ ɛbɛtumi asi
Deɛ yɛhwɛ kwan sɛ ɛbɛsi, sɛ yɛgyina nsɛm a yɛwɔ so bu akontaa: Yei na ɛbɛyɛ sɛ ɛbɛsi paa. Sɛ akwammisafoɔ no wie wɔn akwammisa na wɔsi suapɔn a wɔbɛkɔ so dua ansa na Ɛbɔ 21 aduru a, yɛhwɛ kwan sɛ nnipa a wɔanya kwan na wɔasi so dua sɛ wɔbɛba no dodoɔ bɛkɔ soro.
Yei na ɛbɛyɛ sɛ ɛbɛsi paa, ɛfiri sɛ akwan bi da so wɔ hɔ a wɔmfa nnii dwuma. Afei nso, nhyehyɛeɛ no wɔ ɔkwan a wɔayɛ sɛ ɛbɛsi obi a ɔbɛkura suapɔn bebree akwan mu no ano. Sɛ wɔgye nnipa pii wɔ berɛ a ɛtɔ so mmienu no mu na akwan a ɛka a obiara mfa no so te a, ɛbɛboa ama yɛahunu sɛ deɛ yɛhwɛ kwan yi reba mu.
Sɛ nneɛma kɔ yie. Sɛ akwammisafoɔ no paw suapɔn baako ntɛm na suapɔn no nso de akwan a wɔagyae no ma afoforɔ ntɛm a, wɔbɛtumi agye nnipa pii ahyɛ akwan a wɔabɔ ho dawuro no ma ansa na adesuafoɔ no aba. Ɛno bɛtumi ama wɔn a wɔannye wɔn wɔ berɛ a ɛdi kan no mu no anya kwan. Sɛ ɛnte saa a, anka ebia saa akwan no bɛka wɔn a suapɔn bebree agye wɔn no nkyɛn.
Sɛ nneɛma ankɔ yie. Sɛ akwammisafoɔ no brɛ ansa na wɔatumi de wɔn akwammisa aba anaa wɔannya mmoa a wɔhia de si wɔn gyinaeɛ so dua a, akwan bi bɛtumi aka hɔ. Saa ara na ɛbɛtumi ayɛ sɛ wɔantumi ankyekyɛ akwammisafoɔ no amma adesua ahodoɔ a akwan da so wɔ mu no yie. Ebinom nso bɛtumi aba sɛ suapɔn bi bɛnya adesuafoɔ pii na bi nso anya kakraa bi. Sɛ wɔsan bue akwammisa kwan foforɔ anaa amanneɛbɔ kɔ so ka sɛ akwan da so wɔ hɔ wɔ Ɛbɔ 21 akyi a, ɛbɛkyerɛ sɛ nneɛma rekɔ saa kwan no so.
Deɛ ɛsɛ sɛ yɛhwɛ afei
Ɛbɔ 21 akyi no, TCU bɛda nnipa a wɔde wɔn akwammisa baeɛ ne wɔn a wɔgyee wɔn wɔ berɛ a ɛtɔ so mmienu no mu no dodoɔ adi. Saa akontabuo no bɛkyerɛ sɛ kwan foforɔ no ama wɔanya nkɔanim a ɛfata wɔ nnipa a wɔgyee wɔn wɔ berɛ a ɛdi kan no mu no so anaa.
Suapɔn no amanneɛbɔ foforɔ bɛkyerɛ nnipa a wɔasi so dua sɛ wɔbɛba ne akwan a ɛda so wɔ hɔ no dodoɔ. Ɛno bɛma yɛahunu sɛ mmara a ɛhwehwɛ sɛ obiara paw suapɔn baako pɛ no rema afoforɔ nya kwan ampa anaa. Sɛ TCU bɔ dawuro sɛ wɔrebue akwammisa kwan foforɔ bio a, ɛbɛkyerɛ sɛ ɛda so ara hia sɛ wɔkyekyɛ akwan a ɛwɔ hɔ no ma akwammisafoɔ.
Comments
No comments yet.