Deɛ wɔasi ho gyinaeɛ
Tanzania aban ne suapɔn mpanimfoɔ apene sɛ suapɔn biara ngye sukuufoɔ dodow a ɛbɛtumi akyerɛ wɔn adeɛ na aboa wɔn. Wɔde adesua pa ne gyinapɛn a ɛne aman foforɔ deɛ bɛtumi atoto ho na ɛbɛdi kan, ansa na wɔadwene sukuufoɔ bebree a wɔbɛgye ho.
Ɔsoafoɔ a ɔhwɛ Nwomasua, Nyansahu ne Mfiridwuma so, Prof Adolf Mkenda, na ɔdaa saa nhyehyɛeɛ yi adi. Ɔkaa ho asɛm wɔ nhyiamu bi a wɔyɛeɛ wɔ Dodoma wɔ Ɛbɔ 5 no akyi. Wɔn a wɔbaa nhyiamu no bi ne asoeɛ no mpanimfoɔ, suapɔn akannifoɔ ne suapɔn agyinatuo ahodoɔ no atitenafoɔ.
The Citizen Tanzania
Mkenda kaa sɛ aban no mpɛ sɛ ɛsi sukuufoɔ a wɔgye wɔn no kwan. Mmom, ɛpɛ sɛ ɛhwɛ na sukuufoɔ bebree a wɔbɛgye no amma adekyerɛ ne adesua mu ahoɔden so ante.
Tanzania Suapɔn Bagua no kyerɛwfoɔ panin, Prof Charles Kihampa, kaa sɛ nhyehyɛeɛ no botaeɛ ne sɛ ɛbɛhwɛ sukuufoɔ ne suapɔn ahodoɔ no nyinaa yiedie. Ɛsan bɛboa ama wɔakwati ntawantawa.
Suapɔn mmienu amma nhyiamu no. Aban no ayɛ nhyehyɛeɛ sɛ ɛne wɔn bɛdi nkɔmmɔ ansa na wɔn nyinaa ahyia bio.
The Citizen Tanzania
Adɛn nti na ɛho hia
Apam no de asɛdeɛ to suapɔn biara so sɛ ɛnkyerɛ sɛ ɛbɛtumi akɔ so akyerɛ sukuufoɔ dodow a ɛgye wɔn no adeɛ na aboa wɔn.
Apam no nkyerɛ sukuufoɔ dodow pɔtee a suapɔn biara bɛtumi agye. Ɛnkyerɛ nso ɔkwan a wɔbɛfa so ama suapɔn ahodoɔ no adi so, anaa da a wɔbɛhyɛ aseɛ de ayɛ adwuma. Enti wɔnnim sɛdeɛ ɛbɛka nnipa dodow a wɔbɛnya suapɔn akwanya no.
Teofilo Kisanji Suapɔn no agyinatuo titenafoɔ, Aggrey Mlimuka, kaa sɛ adesua pa a wɔde bɛdi kan no bɛtumi ama suapɔn ahodoɔ no asi akan denneennen. Ɔkaa sɛ adwumawuranom bɛtumi de wɔn a wɔawie suapɔn biara no nimdeɛ ne ahosiesie ahunu suapɔn no deɛ ɛwɔ mu yie.
The Citizen Tanzania
Sɛdeɛ nhyehyɛeɛ no bɛtumi aka suapɔn, sukuufoɔ ne adwumawuranom
Ebia ɛho bɛhia sɛ suapɔn ahodoɔ no te sukuufoɔ dodow a wɔgye wɔn no so. Anaa ɛbɛhia sɛ wɔde sika, adwumayɛfoɔ ne nneɛma pii boa adekyerɛ ne sukuufoɔ mmoa.
Suapɔn a wɔbɛtumi akora adesua gyinapɛn so na wɔagye wɔn a wɔpɛ sɛ wɔba no nso bɛtumi anya akwanya adi kan wɔ akansie no mu.
Wɔ abosome nsia kɔsi 12 a ɛdi anim no mu, sɛ suapɔn gyina nea wɔbɛtumi ayɛ so gye sukuufoɔ a, ebia wɔn a wɔpɛ sɛ wɔkɔ suapɔn a wɔwɔ ɔhaw wɔ adekyerɛ ne mmoa ho no mu kakraa bi na wɔbɛnya akwanya. Nanso ɛbɛtumi ama wɔn a wɔpɛ sɛ wɔkɔ suapɔn no ahunu adesua a suapɔn biara de ma no papa mu yie.
Sɛ suapɔn ahodoɔ no da wɔn adesua gyinapɛn adi pefee a, adwumawuranom bɛtumi anya deɛ wɔbɛgyina so ahunu nsonsonoeɛ a ɛwɔ wɔn a wɔawie suapɔn ahodoɔ no ntam. Nanso yei gyina sɛ suapɔn ahodoɔ no bɛdi deɛ wɔapene so no so. Ɛgyina nso sɛ adwumawuranom bɛhwɛ suapɔn biara adesua gyinapɛn berɛ a wɔregye adwumayɛfoɔ no.
Deɛ ɛbɛtumi asi
Yɛn deɛ yɛhwɛ kwan sɛ ɛbɛtumi asi, sɛdeɛ nsɛm a ɛwɔ hɔ no kyerɛ no nie. Ɛyɛ nsusuiɛ, na ɛnyɛ deɛ yɛahunu sɛ ɛbɛsi ampa.
Deɛ ɛbɛtumi asi paa: Sɛ suapɔn ahodoɔ no de apam no ka wɔn ankasa sukuufoɔ gye ho nhyehyɛeɛ ho a, sukuufoɔ gye mmerɛ a ɛdi hɔ no bɛma wɔada no adi pefee sɛ wɔn dodow no ne suapɔn no ahoɔden hyia.
Yei na ɛbɛtumi asi paa, ɛfiri sɛ wɔn a wɔhyiaeɛ no penee so sɛ wɔn nyinaa wɔ asɛdeɛ sɛ wɔhwɛ ma adesua yɛ papa. Wɔampene sɛ wɔbɛgyae sukuufoɔ gye. Sɛ suapɔn ahodoɔ no yɛ sukuufoɔ gye ho nhyehyɛeɛ a ɛne wɔn adekyerɛ ne mmoa ahoɔden hyia a, ɛbɛma yei atumi asi. Suapɔn mmienu a wɔamma nhyiamu no ka ho a, ɛno nso bɛboa.
Sɛ ɛkɔ yie a: Sɛ wɔde nhyehyɛeɛ no yɛ adwuma daa sɛdeɛ wɔapene so no, na adwumawuranom nso kɔ so hu nsonsonoeɛ a ɛwɔ wɔn a wɔawie suapɔn no nimdeɛ ne ahosiesie mu a, suapɔn a wɔn adekyerɛ ne adesua gyinapɛn korɔn no bɛtumi atwetwe nnipa pii ama wɔabɛhwehwɛ kwan akɔ hɔ. Wɔ abosome nsia kɔsi 12 mu no, adwumawuranom nso bɛtumi ahunu saa suapɔn no deɛ ɛwɔ mu yie.
Sɛ ɛba saa a, akansie no bɛhyɛ suapɔn ahodoɔ no nkuran ama wɔama adesua ayɛ papa. Sukuufoɔ bebree a wɔbɛgye no renyɛ adeɛ titire a akansie no bɛma wɔapere ho.
Sɛ ɛankɔ yie a: Sɛ suapɔn ahodoɔ no nni ahoɔden a ɛbɛma wɔatumi agye sukuufoɔ pii, na sukuufoɔ dodow a wɔbɛte so na wɔde bɛkora adesua gyinapɛn so titire a, wɔn a wɔhwehwɛ suapɔn akwanya no mu kakraa bi na ebia wɔbɛnya. Yei bɛtumi asi ansa na adekyerɛ ne sukuufoɔ mmoa anya sika, adwumayɛfoɔ ne nneɛma pii wɔ suapɔn foforɔ mu.
Sɛ suapɔn pii bɔ amaneɛ sɛ wɔbɛgye sukuufoɔ kakraa bi a, ɛbɛyɛ mmerɛ sɛ saa ɔhaw no bɛba. Sɛ wɔkɔ so gye sukuufoɔ dodow a wɔgye wɔn no ara, na wɔkyerɛ sɛ wɔwɔ ahoɔden a ɛbɛso wɔn a, ɔhaw no ho asiane bɛso ate.
Deɛ ɛsɛ sɛ yɛhwɛ deɛ ɛbɛdi so aba
- Nkɔmmɔ a asoeɛ no ne suapɔn mmienu a wɔamma Dodoma nhyiamu no bɛdi.
- Suapɔn sukuufoɔ gye ho nhyehyɛeɛ a ɛkyerɛ pefee sɛ wɔn dodow no gyina ahoɔden a suapɔn no wɔ de kyerɛ adeɛ na ɛboa sukuufoɔ so.
- Sɛ adwumawuranom bɛkɔ so aka suapɔn adesua gyinapɛn anaa wɔn a wɔawie no ahosiesie ho asɛm pii berɛ a wɔregye adwumayɛfoɔ no.
Comments
No comments yet.