Kkooti ya Tanzania eyongeddeyo okuwulira omusango gwa Tundu Lissu ogw’okulya mu nsi olukwe ennaku 14

Ebikyuse

Okusinziira ku mawulire agafulumiziddwa The Citizen Tanzania, Kkooti Enkulu eya Tanzania e Dar es Salaam eyongedde ennaku 14 ku kiseera ky’okuwulira omusango oguvunaanibwa ssentebe wa Chadema, Tundu Lissu, ogw’okulya mu nsi olukwe. Ekiseera ekyali kitegekeddwa okuwulira omusango guno kyakoma nga Ssebutemba 7, 2026.

Okuwulira omusango kwatandika nga Agusito 10. Omujulizi w’oludda olwewozaako Brenda Rupia yali tannamaliriza bujulizi bwe. Lissu yagambye nti waali wakyasigaddeyo omujulizi omu ku lukalala lwe olwasooka, nga kkooti tennatandika kwekenneenya kuwakanya okuli ku bajulizi abalala b’ayagala okuyita.

Lwaki kino kikulu

Kkooti esazeewo ku nteekateeka y’ebiseera, naye ekisaliddwawo kirina kye kikyusa mu ngeri omusango gye gutambuzibwamu mu mateeka. Okwongerayo ekiseera kuwa oludda lwa Lissu omukisa ogusingawo ogw’okwewozaako mu kkooti, naye era kitegeeza nti omusango gukyagenda mu maaso. Kkooti era tennasalawo ku bajulizi abalala abasabiddwa okuyitibwa.

Oludda oluwaabi lugamba nti Lissu yakozesa ebigambo bye yasaasaanya ku yintaneeti okukubiriza abantu okulemesa okulonda kwa Tanzania okwa bonna okwa 2025. Avunaanibwa okulya mu nsi olukwe wansi w’akawayiro 39(2)(d) ak’etteeka ly’ebibonerezo by’emisango, mu nkyusa eyaalongoozebwa eya 2023.

N’olwekyo, omusango tegukwata ku bigambibwa nti yakola byokka. Era kikulu okumanya bajulizi ki abanaakkirizibwa okunnyonnyola ebyaliwo nga bawagira okwewozaako kwe.

Ebiyinza okuva mu kwongerayo ekiseera

Ekisooka kati, enjuyi zombi zirina okukozesa ennaku 14 ezongereddwako okuwulira obujulizi obuyamba kkooti okusalawo. Abalamuzi balabudde mu ngeri ey’enjawulo ku kubuuza ebibuuzo n’okuleeta ensonga eziteetaagisa.

Singa okulabula okwo kukyusa engeri enjuyi gye zeeyisaamu mu kkooti, oludda olwewozaako luyinza okumaliriza obujulizi obusigadde ku lukalala lwalwo, ate oludda oluwaabi ne lussa essira ku nsonga ezisinga obukulu mu kuwakanya kwalwo.

Eri Lissu ne Chadema, okwongerayo ekiseera kino kulina kye kuyamba n’ekizibu kye kuleeta. Kubasigaza n’obudde obw’okwewozaako, naye era kwongera ku kiseera ssentebe waabwe ky’amala ng’omusango gw’okulya mu nsi olukwe ogumuvunaanibwa gukyawulirwa.

Oba Pulezidenti Samia Suluhu Hassan, eyali omumyuka wa pulezidenti Philip Mpango, eyali ssaabaminisita Kassim Majaliwa n’abakungu abakulu mu bitongole by’ebyokwerinda n’amagye banaawa obujulizi obusabiddwa, kikyasinziira ku kkooti ky’eneesalawo.

Mu wiiki ezijja, kkooti era ejja kuba erina okusalawo ng’efaayo ku biseera n’ebikozesebwa by’erina, awamu n’obwesige abantu bwe bagirinaamu. Eyinza okussa ekkomo ku nsonga eziwulirwa esobole okutuukiriza enteekateeka empya, oba okukkiriza obujulizi obulala obuyinza okwongera okugaziya okuwulira omusango.

Ekyo kye kijja okulaga oba ennaku 14 ezongereddwako zinaamala okumaliriza okuwulira omusango, oba nga oluvannyuma lwazo okuwulira omusango kujja kwetaaga okwongerwayo nate.

Ebiyinza okuddako

Ekisinga okusuubirwa

Mu kuteebereza kwaffe okwesigamiziddwa ku biriwo, tusuubira nti omujulizi ali mu kuwa obujulizi ajja kubumaliriza, Lissu ayite omujulizi we asigadde ku lukalala, olwo kkooti esaleewo ku kuwakanya mu nnaku 14 ezongereddwako.

Kino kisoboka singa enjuyi zombi zigoberera ekiragiro ky’abalamuzi abawulira omusango, era ne watabaawo nkaayana mpya ku mitendera gy’omusango ezimalawo ebiseera kkooti by’erina okuwuliriramu omusango.

Singa ebintu bitambula bulungi

Okuwulira omusango kuyinza okuggwa mu kiseera ekyongereddwako singa ebibuuzo bikwata ku nsonga zeetaagisa zokka, obujulizi obusigadde ne butatwala kiseera kinene, era kkooti n’egaana okuwakanya oba n’ekendeeza ku nsonga ezikuumibwa mu kuwakanya okwo, nga tekkirizza bajulizi bapya bangi abaneetaga ekiseera ekiwanvu.

Ekyo kyandiyisizza omusango mu mutendera gw’okuwulira abajulizi b’oludda olwewozaako ne kigutwala ku guddirira, era ne kiziya okwongerayo enteekateeka y’ebiseera nate.

Singa ebintu biremererwa

Okuwulira omusango kuyinza okusukka ennaku 14 singa Brenda Rupia aba tannamaliriza bujulizi bwe, oba kkooti n’ekkiriza abajulizi abawerako abawakanyizibwa okuwa obujulizi.

Ekyo kyandisigazza kkooti ng’ekyamala ebiseera ku musango guno, ne kyongera ku kiseera omusango gwa Lissu kye gumala nga gukyagenda mu maaso, era ne kirwisa okugenda ku mutendera oguddako.

Eby’okutunuulira ebiddako

• Oba Brenda Rupia anaamaliriza obujulizi bwe obusooka, ng’addamu ebibuuzo by’oludda olwamuyita, mu kiseera ekyongereddwako.
• Oba kkooti eneesalawo ku kuwakanya okuyita abajulizi Lissu b’asabye.
• Oba abalamuzi banaawandiika nti okuwulira omusango kuwedde mu nnaku 14 okuva nga Ssebutemba 7, oba banaalangirira okwongerayo ekiseera nate.