Lisanga ya babateli ya makoki ya bato na Tanzania esengi polisi epesa sango ya monganga Agonza

Makambo ya sika

Kolanda sango oyo The Citizen Tanzania epesi, Lisanga ya babateli ya makoki ya bato na Tanzania (THRDC) esengi polisi eyebisa esika monganga Conrad Agonza azali, ndenge nzoto na ye ezali mpe esika azali kozwa lisalisi ya monganga. Agonza asalaka na lopitalo Mloganzila. Bosenga yango eyei nsima ya likambo oyo esalemaki mokolo ya 8 sanza ya libwa na nzela Bagamoyo, na Dar es Salaam, kati na ye mpe polisi moko oyo atambwisaka mituka na nzela.

THRDC elobi ete libota ya Agonza ezwi bansango oyo eyokani te. Elobi mpe ete bato ya libota bakokaki te komona ye na biro ya polisi. Na masolo oyo polisi mpe libota bapesi, ezali mpe na efundeli ete abetaki polisi yango.

Ntina ya likambo oyo

Polisi ekoki kosala bolukiluki mpo na efundeli ya kobeta moto. THRDC yango moko endimi yango. Motuna ezali nde boye: ntango polisi ezali kolukaluka, libota ekoki kozanga koyeba esika moto na bango azali, soki azali na likama te mpe ndenge ya kosolola na ye?

Mpo na bato oyo bamonaka ete misala ya bokolongono esengaka ete bato batyelana motema, likambo oyo ezali kopesa mpasi na ndenge ya polele. Na mwa bangonga kaka, monganga oyo azalaki kosalisa bato akoki kokoma na mposa ya kosolola na libota mpe kozwa lisalisi ya mobeko.

Soki bakonzi bapesi na ntango ebongi sango oyo ekoki kotala soki ezali solo, mabota ekoki koluka lisalisi mpe kosolola na moto na bango. Soki bapesi yango te, kozanga koyeba ekoki yango moko konyokola mabota.

Na kotalela makambo oyo eyebani, tokanisi ete sango ekomami oyo emonisi esika Agonza azali mpe ndenge nzoto na ye ezali ekoki kopesa libota to avoka nzela ya kokutana na ye. Na ntango yango, efundeli nyonso ekoki kokoba kolandama na ndenge mobeko ebongisi. Kasi yango ezali naino kaka oyo tokanisi ete ekoki kosalema.

Soki polisi epesi sango yango, likambo oyo ekoki kotinda bato bazela eyano ya polele mpe ya noki ntango batuni soki moto akangami mpe ndenge nzoto na ye ezali.

Likambo ya kala oyo ekokani na yango

Na Kenya na 2016, avoka Willie Kimani, Josephat Mwenda oyo azalaki kokotela na esambiselo, mpe mokumbi motuka Joseph Muiruri babungaki nsima ya likambo moko na esambiselo oyo etalaki polisi. Batatoli balobaki ete Kimani mpe Mwenda bamonanaki na boloko ya biro moko ya polisi.

Makambo yango mibale esengi eloko moko ya noki: sango ya kotyela motema mpo na koyeba esika moto azali, soki azali na likama te mpe soki libota to avoka akoki kokutana na ye.

Kasi bokeseni ezali monene mpenza. Na likambo ya Kenya, bato misato babomamaki na nsima. Sango ya sikoyo etali monganga moko. Emonisi te ete abungi to ete banyokoli ye.

Na 2022, esambiselo ekatelaki bapolisi misato mpe moto moko oyo azalaki kopesa polisi bansango etumbu mpo na koboma.

Liteya ezali polele. Kosenga ete bakonzi bapesa noki sango ekomami mpo na moto oyo akangami ezali lolenge moko ya kobatela ye. Esengeli kosenga yango liboso ete kozanga koyeba emema na makambo ya mabe koleka.

Oyo ekoki kobongwana

Eyano ya noki ya polisi ekoki kopesa lisusu libota ya Agonza nzela ya koyeba soki azali na likama te mpe kobongisa lisalisi mbala moko.

Ekoki mpe kopesa polisi nzela ya polele koleka mpo na kolukaluka likambo oyo afundami mpo na yango. Na ndenge yango, polisi ekoki komonisa ete kotosa makoki oyo mobeko epesi mpe kopesa bato sango ya ntina ezali mokumba.

Na baposo ezali koya, mangomba oyo elandelaka makoki ya bato ekozala na likambo ya sikisiki ya kotala: soki sango ya esika azali, ndenge nzoto na ye ezali mpe ndenge ya kokutana na ye ezali kopesama kozanga kokesana.

Soki polisi ebandi kosala bongo mbala na mbala, mabota mosusu oyo ezwaka bansango ekeseni mpo na kokangama ya moto na bango ekoki kozala na ntina makasi koleka ya kozela biyano na ntango ebongi.

Makambo oyo ekoki kosalema

Oyo emonani ete ekoki kosalema koleka: Soki na mikolo ezali koya polisi epesi sango oyo ekoki kondimama mpo na esika Agonza azali mpe ndenge nzoto na ye ezali, libota to baavoka na ye bakoki kozwa nzela ya kosolola na ye. Na ntango yango, efundeli nyonso ekoki kokoba kolanda ndenge mobeko ebongisi.

Yango nde emonani ete ekoki kosalema koleka, mpo bosenga ya THRDC endimi kokanga moto soki mobeko epesi nzela. Esengi mpe makambo ya sikisiki oyo ekoki kosalema mpo na kobatela makoki na ye.

Soki makambo etamboli malamu: Soki bakonzi bapesi bansango oyo eyokani mpe batiki libota to avoka akutana na ye na ndenge ebongi, likambo oyo ekoki kokoma ndakisa ya kosalela ntango mituna ebimi mpo na kokangama mpe bokolongono ya moto.

Yango ekoki kosala ete na basanza oyo ekolanda, kopesa sango ekomami ekoma momeseno na makambo ya ndenge wana.

Soki makambo etamboli mabe: Soki sango ya polele ezwami kaka te, libota ya Agonza ekoki kokoba kozanga nzela ya kosolola na ye to kobongisa lisalisi ya mobeko na ntango ebongi. Na ntango yango, bato bakoki kobakisa kosenga biyano epai ya polisi mpe mangomba oyo elandelaka makoki ya bato.

Soki sango ya polele epesami te mpo na kokangama na ye, lisalisi ya monganga oyo azali kozwa to eteni oyo likambo na ye ekomi na mibeko, ekoki mpe kokoma mpasi koleka mpo bato bamona ete bolukiluki na efundeli ya kobeta polisi ezali kosalema polele.

Oyo tosengeli kolandela sikoyo

• Soki polisi epesi sango ya esika Agonza azali mpe ndenge nzoto na ye ezali, oyo libota na ye, baavoka, lopitalo to THRDC bakoki kondimisa.
• Soki libota to avoka na ye azwi nzela ya kosolola to kokutana na ye na ndenge oyo eyokani na mobeko mpe toli ya minganga.
• Soki polisi eyebisi mokano ya sikisiki oyo ezwi na kolanda mobeko mpo na efundeli ya kobeta polisi: kokanga ye, kofunda ye na mibeko, kotika ye to kopesa ndimbola mosusu ya esika likambo na ye ekomi na mibeko.