Okushintshile
Ngokombiko we-The Citizen Tanzania, iNkantolo Ephakeme yaseTanzania eDar es Salaam yelule ngezinsuku eziyi-14 ukulalelwa kwecala lokuvukela umbuso elibhekene nosihlalo weChadema, uTundu Lissu, ngemuva komnqamulajuqu owawuhlelelwe uSepthemba 7, 2026. Ukulalelwa kwaqala ngo-Agasti 10; ufakazi wezokuvikela uBrenda Rupia ubengakaqedi ukwethula ubufakazi bakhe, kanti uLissu uthe kusasele ufakazi oyedwa ohlwini ngaphambi kokuba inkantolo ibheke ukuphikiswa kwabanye ofakazi abahlongozwayo.
Kungani lokhu kubalulekile
Lesi yisinqumo mayelana nesikhathi sokulalelwa esinemiphumela yezomthetho. Ukwelulwa kunika ithimba likaLissu lezokuvikela esinye isikhathi enkantolo, kodwa kugcina icala lisavuliwe futhi isinqumo senkantolo ngabofakazi abahlongozwayo sisalindile.
Abashushisi basola ukuthi uLissu wasebenzisa izitatimende eziku-inthanethi ukukhuthaza abantu ukuba bavimbe ukhetho lukazwelonke lwaseTanzania lwango-2025. ULissu ubhekene necala lokuvukela umbuso ngaphansi kweSigaba 39(2)(d) sePenal Code, Revised Edition 2023. Ngakho icala alincikile esinsolweni kuphela, kodwa futhi ekutheni yibaphi ofakazi abazovunyelwa ukweseka indlela uhlangothi lwezokuvikela oluchaza ngayo okwenzekile.
Ukuhlolwa komthelela
Manje zombili izinhlangothi zingaphansi kwengcindezi yokusebenzisa lezi zinsuku eziyi-14 ezengeziwe ukwethula ubufakazi obuzoba nomthelela esinqumweni senkantolo. Amajaji axwayise ngokukhethekile ngemibuzo nezindaba ezingadingekile. Uma lowo myalelo ushintsha indlela okuqhutshwa ngayo enkantolo, ithimba lezokuvikela lingaqedela ubufakazi balo obusele ohlwini, kuyilapho abashushisi begxilisa ukuphikisa kwabo kakhulu.
KuLissu naseChadema, ukwelulwa kunemiphumela exubile. Kugcinwa isikhathi sokwethula ukuzivikela, kodwa kwelulwa nesikhathi lapho usihlalo wabo esabhekene nokulalelwa kwecala lokuvukela umbuso. Ubufakazi obuhlongozwayo bukaMongameli uSamia Suluhu Hassan, owayeyiPhini Likamongameli uPhilip Mpango, owayenguNdunankulu uKassim Majaliwa kanye nezikhulu eziphezulu zezokuphepha nezokuvikela busencike esinqumweni senkantolo.
Emasontweni azayo, inkantolo nayo kufanele ilinganise ukusetshenziswa kwezinsiza zayo nokugcina ukwethenjwa: ingabe izogcina ukulalelwa kungaphambuki ukuze kuhlonishwe uhlelo olusha lwesikhathi, noma ivumele obunye ubufakazi obungandisa ukuqulwa kwecala? Leso sinqumo sizonquma ukuthi ukwelulwa kwezinsuku eziyi-14 kuyisiphetho sesikhathi sokulalelwa noma kumane kuyikhefu ngaphambi kokulalelwa okude.
Izimo ezingase zenzeke
Okungenzeka kakhulu
Ukubheka kwethu phambili (ukuqagela okunolwazi): ufakazi wamanje uqeda ukwethula ubufakazi bakhe, uLissu ethule ufakazi wakhe osele ohlwini, bese inkantolo inquma ngokuphikiswa phakathi nalezi zinsuku eziyi-14 ezengeziwe. Lokhu kuncike ekutheni zombili izinhlangothi zilandele umyalelo wephaneli nokuthi kungabi khona impikiswano entsha yenqubo ethatha izikhathi ezibekelwe ukulalelwa.
Okuhle kakhulu
Ukulalelwa kungaphetha phakathi nesikhathi sokwelulwa uma imibuzo egxilile ikhawulela ubufakazi obusele futhi inkantolo yenqaba noma inciphisa ukuphikiswa ngaphandle kokuvumela uchungechunge olude lofakazi abasha. Lokho kungaludlulisa icala luphume esigabeni sobufakazi bofakazi bezokuvikela futhi kuvimbele ukuba isikhathi sokulalelwa sandiswe futhi.
Okubi kakhulu
Ukulalelwa kungaqhubeka ngaphezu kwezinsuku eziyi-14 uma ubufakazi bukaBrenda Rupia bungakapheleli noma inkantolo ivumela ofakazi abaningi abaphikisiwe ukuba bafakaze. Lokho kungagcina inkantolo ichitha esinye isikhathi eside ngaleli cala, kwelule icala eliqhubekayo elibhekene noLissu futhi kubambezele ukudlulela kwenkantolo esigabeni esilandelayo senqubo.
Okumele kubhekwe ngokulandelayo
- Ukuthi uBrenda Rupia uyabuqeda yini ubufakazi bakhe obuyinhloko ngesikhathi sokwelulwa.
- Ukuthi inkantolo iyasinquma yini isiphikiso ngabofakazi abahlongozwe uLissu.
- Ukuthi iphaneli iyakuloba yini ukuthi ukulalelwa kuphelile phakathi kwezinsuku eziyi-14 kusukela ngoSepthemba 7, noma imemezela okunye ukwelulwa.
Comments
No comments yet.