Health TrendsHealth Trends
← All posts

UTundu Lissu Uyaphikisa Ngesikhathi Ufakazi Ebuzwa Ngemfundo Namakhono Akhe

Ukubuzwa imibuzo kukaBrenda Rupia, umqondisi wezokuxhumana weChadema nongufakazi wesine wezokuvikela ecaleni likaTundu Lissu lokuvukela umbuso, kuqedwe ngoSepthemba 9 ngemuva kokuba uLissu ephazamise kabili ephikisa indlela umshushisi ayebuza ngayo.

Kungani lokhu kubalulekile

Ukuqedwa kokubuzwa kwakhe imibuzo kubeka ubufakazi bakhe bezokuvikela kanye nencazelo yakhe yohlelo lwezokuxhumana lweChadema phambi kwephaneli yamajaji amathathu, ukuze kuhlolwe kanye nezinselelo zabashushisi ngemfundo namakhono akhe nemisebenzi yakhe.

Okushintshile

Ngokombiko we-The Citizen Tanzania, abashushisi baqede ukubuza uBrenda Rupia imibuzo ngesikhathi bemphonsela inselelo ngoSepthemba 9, 2026. Wayengufakazi wesine wezokuvikela ecaleni likaTundu Lissu lokuvukela umbuso eNkantolo Ephakeme, egatsheni laseDar es Salaam. URupia, ongumqondisi wezokuxhumana nokwazisa umphakathi weChadema, wabuzwa ngemfundo namakhono akhe kanye nemisebenzi yakhe kwezokuxhumana; uLissu waphikisa kabili, kuhlanganisa nangezwi lomshushisi kanye nokusebenzisa kwakhe igama elithi “fraudster.”

ULissu ubhekene necala ngaphansi kwesigaba 39(2)(d) soMthetho Wezobugebengu, iSibuyekezo sika-2023, mayelana namazwi okusolwa ukuthi wawakhuluma futhi wawashicilela ku-inthanethi ngo-Ephreli 3, 2025. Icala lisesigabeni sezokuvikela phambi kwamajaji uDunstan Ndunguru, uJames Karayemaha noFerdinand Kiwonde.

Kungani Lokhu Kubalulekile

Lokhu kukhumbuza ukuthi icala lasenkantolo lingancika emininingwaneni engabonakali kalula yokuxhumana nomphakathi: ubani okhulumayo, ubani othintana nezintatheli, ubani onolwazi azibonele lona, nokuthi ubufakazi bakhe buyamelana yini nengcindezi. Incazelo kaRupia ngendlela iChadema ehlela ngayo imiyalezo yayo manje isiyingxenye yobufakazi obusemthethweni, hhayi nje indlela iqembu elivamise ukusebenza ngayo.

Ukungqubuzana kwasenkantolo akubalulekile kangako kunalokho okuzolandela. Amajaji kuzofanele alinganise ubufakazi bakhe nezinselelo zabashushisi ngendima yakhe nokwethembeka kwakhe. Umbiko awusho ukuthi anquma kanjani ngeziphikiso zikaLissu.

Umbono wethu, okuwukuqagela okusekelwe olwazini: abezokuvikela kungenzeka baqhubeke nokwakha udaba lwabo ngofakazi abengeziwe, kuyilapho zombili izinhlangothi zibheka ubufakazi bukaRupia njengengxenye yengxabano ebanzi ngendlela iChadema eyaxhumana ngayo nomphakathi.

Ukuhlolwa Komthelela

KuRupia, umthelela osheshayo uxubile. Ubufakazi bakhe sebuhloliwe, futhi ukucaca kwencazelo yakhe ngezokuxhumana zeqembu kungathinta isisindo iphaneli yamajaji engase ibunike sona.

KuLissu, iziphikiso zakhe zifake indlela lokhu kubuzana okwenzeka ngayo emqulwini wecala, ngesikhathi esalokhu enesibopho sokwethula udaba lwezokuvikela. Uma ofakazi abalandelayo bebhekana nemibuzo eningiliziwe ngendlela efanayo, abezokuvikela kungase kudingeke bachaze ngokucacile kakhulu izindima zabo nesisekelo solwazi lwabo.

Kubasebenzi bezokuxhumana beChadema, leli cala selibhekise ukunaka ochungechungeni oluxhumanisa izikhulu zeqembu, izintatheli nomphakathi. Lokho kungenza ubufakazi besikhathi esizayo ngemiyalezo yeqembu bubaluleke kakhulu, ngoba lolu hlelo ngokwalo seluyingxenye yengxabano.

Izimo Ezingenzeka

Okungenzeka kakhulu

Uma inkantolo iqhubeka nesigaba sezokuvikela ngaphandle kwesinqumo esinciphisa kakhulu ubufakazi bukaRupia, abanye ofakazi bazofakaza emasontweni ezayo, bese izimpikiswano zakamuva zilinganisa incazelo yakhe nemibuzo abashushisi ababembuza yona. Lena iyona ndlela engenzeka kakhulu ngoba umbiko uthi icala lisesigabeni sezokuvikela futhi uveza uRupia njengofakazi wesine kuphela. Ukufakaza kofakazi omusha wezokuvikela, ukuqhubeka kokulalelwa kwecala, noma izethulo zakamuva ezicaphuna ubufakazi bakhe kungasekela le ndlela.

Okungaba Yinzuzo

Uma incazelo kaRupia ngemithwalo yakhe yemfanelo ihlala ingaguquki futhi iqiniswa ubufakazi obulandelayo, abezokuvikela bangayisebenzisa ukuqinisa indlela abachaza ngayo ukuthi iChadema yaxhumana kanjani nabezindaba nomphakathi. Lokho kuncike ekutheni iphaneli yamajaji ibuvumele futhi ibucabangele ubufakazi ngaphandle kokuthola okungalilimaza kakhulu icala lakhe. Ubufakazi obulandelayo obungaguquki kanye nezethulo zezokuvikela ezincike encazelweni yakhe kungaqinisa le ndlela.

Okungaba Yingozi

Uma abashushisi beveza ukushayisana okubalulekile phakathi kwesikhundla sikaRupia, imfundo namakhono akhe, kanye nemisebenzi athi wayeyenza, iphaneli yamajaji linganika incazelo yakhe isisindo esincane. Lokho kunganciphisa ikhono lezokuvikela lokusebenzisa uhlelo lwezokuxhumana lweChadema njengengxenye esekelayo yodaba lwalo. Lokhu kuncike ekutheni amajaji abheka noma yikuphi ukungahambisani njengokuthinta ukwethembeka kwakhe. Izinselelo eziqondile eziqhubekiselwa ezethulweni, noma ukuncipha kokuncika kwabazokuvikela ebufakazini bakhe, kungakhomba kuleyo ndlela.

Okulandelayo Okufanele Kubhekwe

  • Ukuthi iNkantolo Ephakeme iyakuhlela yini okunye ukulalelwa kwesigaba sezokuvikela futhi ibize omunye ufakazi.
  • Ukuthi iphaneli yamajaji amathathu ikhipha yini isinqumo noma irekhodi ngeziphikiso zikaLissu ngesikhathi uRupia ebuzwa imibuzo ngabashushisi.
  • Ukuthi noma yiluphi uhlangothi kamuva luyancika yini encazelweni kaRupia ngemisebenzi yezokuxhumana yeChadema ezethulweni.
Sources (1)
  1. The Citizen TanzaniaLissu loses patience as his witness is cross-examined over her qualifications

Health Trends

Daily general-wellness tips grounded in mainstream guidance — sleep, movement, food, stress — never diagnosis or cures.

Try Health Trends

Comments

No comments yet.