Okushintshile
Ikomiti elibhekele ukulandelana kobukhosi eTooro likhethe iNkosana u-Edward Rukidi Kijanangoma, umethuli wezindaba nomhleli kumsakazi wombuso wase-Uganda i-UBC, ukuba athathe isikhundla seNkosi u-Oyo Nyimba, owashona e-United States ngo-Agasti 27 eneminyaka engu-34 ngesikhathi elashwa umdlavuza. The Citizen Tanzania ibike ukuthi lesi sinqumo siphikisana nesitatimende sangaphambilini esasithi indodana ka-Oyo iyindlalifa.
INkosazana uRuth Komuntale, okuwukuphela kukadadewabo ka-Oyo, kanye nonina, uBest Kemigisa, bakuchithile ukukhethwa kukaKijanangoma. UKomuntale uthe incwadi yefa ka-Oyo yaqoka indodana yakhe njengendlalifa, yaphinde yasho ozolandela uma indodana ingakwazi ukuthatha isihlalo sobukhosi.
U-Oyo waba yinkosi eneminyaka emithathu ngo-1995, kwathi kamuva iGuinness World Records yamqaphela njengenkosi encane kunazo zonke emhlabeni eyayibusa. Kulungiselelwa ukumngcwaba ngoMgqibelo emathuneni asebukhosini aseduze kwesigodlo sakhe eFort Portal.
Kungani kubalulekile
I-Uganda iyiriphabhulikhi yomthethosisekelo, kodwa iTooro isenethonya elikhulu kwezamasiko nakwezenhlalo. Ngakho le ngxabano imayelana nokuthi ubani ongamela ukuqhubeka kobukhosi baseTooro futhi akhulume egameni labo enegunya ngesikhathi nangemva komngcwabo.
UKijanangoma usekelwa ngokusemthethweni yikomiti elibhekele ukulandelana kobukhosi, kanti umndeni oseduze ka-Oyo uphikisa leyo nqubo uncike encwadini yefa okubikwe ukuthi wayishiya. Uma zombili lezi zikhundla ziqhubeka, izikhungo zamasiko nabaholi bemiphakathi bangase babhekane nengcindezi yokweseka elinye lalezi zimangalo, bahlale bengathathi hlangothi noma basize ekuxoxisaneni ukuze kutholakale isixazululo.
Ukuhlolwa komthelela
Igunya uKijanangoma aqala nalo lisengozini yokuphikiswa. Uma ikomiti liqhubeka limsekela yena kanti umndeni wasebukhosini usichitha lesi sinqumo, kungaba nzima ngaye ukusebenza njengenkosi eyamukelwa kabanzi kuze kube uthola ukuqashelwa okubanzi.
Ikomiti elibhekele ukulandelana kobukhosi lingase lichithe amasonto azayo livikela igunya lalo noma lixoxisana nomndeni ka-Oyo, okungabambezela ukudluliselwa kobukhosi okwamukelwa kabanzi. Abaholi bemiphakathi nabamasiko bangase badlale indima ebaluleke kakhulu, ngoba ukweseka kwabo kungasiza ekunqumeni ukuthi yimuphi ofuna ubukhosi ozothathwa njengosemthethweni.
Umngcwabo ungagcina ukuqhubeka kwemikhosi yasebukhosini ngaphandle kokuxazulula udaba lokulandelana kobukhosi. Uma kungaveli umbono ovumelanayo, umbuso ungase usuke ekukhethweni okusemthethweni uye engxabanweni ebanzi mayelana negunya lekomiti, incwadi yefa okubikwe ngayo kanye nomndeni wenkosi eshonile.
Izimo ezingase zenzeke
Okungenzeka kakhulu
Umbono wethu (ukuqagela okunolwazi): umngcwabo uyaqhubeka ngesikhathi abathintekayo basebukhosini baseTooro bexoxisana ngokwamukelwa kukaKijanangoma noma enye indlela yokulandelana kobukhosi. Lokhu kungenzeka kakhulu uma ikomiti ligcina isinqumo salo kanti umndeni ka-Oyo uqhubeka ubhekisa encwadini yefa okubikwe ukuthi wayishiya. Umphumela osheshayo kungaba ukuphikisana ngokuba semthethweni kwegunya, kunokuba kube nokudluliselwa kwegunya okuqediwe.
Lesi simo siya siqina uma umndeni uqhubeka uphikisa uKijanangoma esidlangalaleni kanti ikomiti liqhubeka limqoka njengokhethiweyo walo. Siyancipha uma umndeni umamukela noma isinqumo esisemthethweni siqoka indodana ka-Oyo noma omunye ozolandela.
Umphumela omuhle ongaba khona
Umndeni wasebukhosini nekomiti elibhekele ukulandelana kobukhosi bafinyelela esivumelwaneni ngemva komngcwabo. Lokhu kuncike ekuvumelaneni ngokuthi incwadi yefa okubikwe ngayo, isimo sendodana kanye negunya lekomiti kufanele kuhlanganiswe kanjani.
Uma bekhipha isitatimende esihlangene sokulandelana kobukhosi, uKijanangoma noma indlalifa okubikwe ngayo angathatha indima ecacile, okwenza izikhungo zamasiko eTooro zisebenze ngenqubo eyodwa yemikhosi eyamukelwe.
Umphumela omubi ongaba khona
Izimangalo eziphikisanayo ziba yingxabano ende yokulandelana kobukhosi. Lokhu kuba maningi amathuba okuba kwenzeke uma ikomiti lenqaba ukubuyekeza ukukhetha kwalo kanti umndeni ka-Oyo uthatha incwadi yefa okubikwe ngayo njengento ebophezelayo.
Amaqembu ahlukene angase ahleleke azungeze uKijanangoma nendlalifa ka-Oyo okubikwe ngayo, okuphoqe abaholi bamasiko nabemiphakathi ukuba bathathe uhlangothi futhi kushiye iTooro ingenayo inkosi eyamukelwa kabanzi isikhathi eside.
Okulandelayo okufanele kubhekwe
- Ukuthi umndeni wasebukhosini nekomiti elibhekele ukulandelana kobukhosi bazokhipha yini isikhundla esihlangene ngaphambi noma maduze ngemva komngcwabo wangoMgqibelo.
- Ukuthi ikomiti lizokuqinisekisa noma likubuyekeze yini ukukhethwa kukaKijanangoma.
- Ukuthi igunya eliqashelwayo lokulandelana kobukhosi lizokwamukela futhi liyisebenzise yini ngokusemthethweni incwadi yefa ka-Oyo Nyimba okubikwe ngayo.
Comments
No comments yet.