Tanzania Yapanga Kuwa na Shule za Sekondari katika Kila Kijiji

Kilichobadilika

Kulingana na taarifa ya The Citizen Tanzania, Waziri Mkuu Mwigulu Nchemba amesema Tanzania inapanga kupanua elimu ya lazima hadi Kidato cha Nne na kujenga shule ya sekondari katika kila kijiji. Akihutubia Wilaya ya Bahi tarehe 5 Septemba, alisema hilo litahitaji vyumba vya madarasa zaidi ya 16,000, maabara karibu 8,000 na maktaba za ziada; pia alihimiza fedha zinazookolewa kwa kupunguza safari na mikutano ya viongozi isiyo ya lazima zielekezwe kwenye shule, madawati na huduma nyingine.

Kwa nini hili ni muhimu

Jengo la shule si mpango wa kujali ustawi wa watu. Lakini linaweza kubadili namna maisha ya kila siku ya kijana yanavyokwenda: umbali wa kutoka nyumbani hadi darasani hupungua, anapata muda zaidi wa kulala, kula, kutembea na kuwa pamoja na familia, na saa zinazotumika kufikia elimu hupungua. Hiyo ndiyo ahadi ya kibinadamu iliyofichika ndani ya idadi kubwa sana ya ujenzi.

Neno la msingi ni “inayofanya kazi.” Darasa lisilo na walimu, madawati, maabara au matengenezo ni chumba chenye mandhari nzuri, lakini halina cha ziada. Mpango huu unaweza kuwafanya wanafunzi wa vijijini wapate nafasi ya kuendelea na masomo kwa urahisi zaidi, huku ukipunguza msongamano katika shule zilizopo. Lakini unaweza pia kuongeza msongamano huo kwa muda kama uandikishaji wa lazima utaongezeka kabla ya nafasi zinazoweza kutumika kuongezeka.

Mtazamo wetu (makadirio yenye msingi): mahitaji yaliyotajwa ni makubwa kiasi kwamba maendeleo yanaweza kufika kwa hatua, huku mipango na ujenzi wa mwanzo vikija kabla ya ongezeko pana la upatikanaji.

Namna athari zinavyoweza kuenea

Mamlaka za elimu zitahitaji kugeuza pendekezo hilo kuwa ujenzi unaofadhiliwa, ununuzi wa vifaa na uendeshaji wa shule. Ikiwa madarasa, maabara, maktaba na madawati vitapatikana pamoja na walimu, wanafunzi wa vijijini wanaweza kuwa na mahali pa karibu pa kuendelea na masomo hadi Kidato cha Nne.

Hilo linaweza kupunguza msongamano katika shule za sekondari zilizopo katika miezi inayofuata. Pia linaweza kuongeza mahitaji ya wajenzi na vifaa vya miundombinu ya elimu baada ya miradi kupata fedha na kuanza kutumika. Mlolongo huo huvunjika ikiwa ujenzi, vifaa au walimu vitachelewa ikilinganishwa na uandikishaji.

Tathmini ya athari

• Wanafunzi wa vijiji visivyo na shule za sekondari karibu: Wanaweza kunufaika ndani ya miezi 6–12, ikiwa shule zitakuwa chaguo za karibu zinazofanya kazi badala ya kubaki maeneo yaliyopangwa tu.
• Wanafunzi ambao tayari wako katika shule zenye msongamano au upungufu: Matokeo yanaweza kuwa ya mchanganyiko. Nafasi mpya zinaweza kupunguza shinikizo, lakini ongezeko la uandikishaji wa lazima linaweza kulizidisha kabla majengo hayajafunguliwa.
• Mamlaka za elimu: Zinakabiliwa mara moja na kazi ngumu: kutimiza ahadi kwa madarasa, maabara, maktaba, madawati, walimu na shughuli za kila siku.

Hali zinazoweza kutokea

Inayowezekana zaidi

Ikiwa serikali itageuza sehemu ya akiba iliyotajwa kuwa miradi ya elimu ya hatua kwa hatua, mamlaka zitaanza kutanguliza madarasa na miundombinu inayohusiana nayo katika miezi 6–12 ijayo. Ongezeko la upatikanaji litakuja polepole, kwa sababu mahitaji yaliyoripotiwa ni makubwa. Tangazo la fedha, programu ya madarasa ya hatua kwa hatua au kuanza kwa ujenzi kunaweza kuimarisha mwelekeo huu; kutokuwepo kwa bajeti au ratiba kunaweza kuudhoofisha.

Matokeo mazuri zaidi

Ikiwa fedha, ununuzi, walimu na vifaa vitaendelea pamoja, shule mpya za vijijini zitakuwa sehemu za kujifunzia zinazotumika badala ya majengo yasiyokamilika. Wanafunzi wengi zaidi wanaweza kuendelea hadi Kidato cha Nne, huku shule zilizopo zenye upungufu zikikabiliwa na shinikizo kidogo. Maabara na madarasa yaliyokamilika, yenye vifaa na yanayofunguliwa sambamba na ongezeko la uandikishaji yataunga mkono matokeo haya.

Matokeo mabaya

Ikiwa elimu ya lazima itapanuka kwa kasi kuliko ujenzi na uendeshaji, shule zilizopo zitaendelea kuwa na msongamano na uboreshaji wa upatikanaji uliokusudiwa utachelewa. Sehemu ngumu zitakuwa zile za vitendo: walimu, madawati, maabara, maktaba na matengenezo. Uandikishaji unaoongezeka bila nafasi mpya kufunguliwa kwa kiwango kinacholingana utaonyesha mwelekeo huo.

Cha kufuatilia baadaye

Tafuta bajeti ya serikali, ratiba au mpango wa ujenzi wa hatua kwa hatua unaobainisha maeneo na malengo. Kisha angalia ikiwa akiba kutoka matumizi ya serikali inaelekezwa rasmi kwenye miundombinu ya elimu, na ikiwa vituo vya vijijini vilivyokamilika vinafunguliwa vikiwa na walimu, uwezo wa maabara na maktaba tayari kutumika.