Muungano wa Haki za Tanzania Unataka Polisi Watoe Taarifa kuhusu Daktari Agonza

Nini kimebadilika

Kwa mujibu wa taarifa ya The Citizen Tanzania, Tanzania Human Rights Defenders Coalition imeomba polisi watangaze mahali alipo, hali yake ya afya na mahali anapotibiwa Dkt. Conrad Agonza, daktari wa Hospitali ya Mloganzila, baada ya tukio la tarehe 8 Septemba katika Barabara ya Bagamoyo, Dar es Salaam, lililomhusisha afisa wa usalama barabarani. THRDC inasema familia ya Agonza imepokea taarifa zinazokinzana na haikuweza kumuona katika vituo vya polisi; maelezo ya polisi na ya familia yanatia ndani dai kwamba alimshambulia afisa huyo.

Kwa nini hili ni muhimu

Hili si suala la kama polisi wanaweza kuchunguza madai ya shambulio. THRDC yenyewe inasema wanaweza. Suala ni kama mtu anaweza kuchunguzwa huku familia yake ikiachwa gizani kuhusu mahali alipo, kama yuko salama, na namna ya kumfikia.

Kwa yeyote anayeona huduma za afya kuwa jambo linalojengwa juu ya uaminifu, hoja ya sasa inaumiza kwa uhalisia wake: daktari anaweza kutoka kuwahudumia watu hadi kuhitaji mawasiliano na familia pamoja na msaada wa kisheria ndani ya saa chache. Mamlaka zinapotoa taarifa kwa wakati na zinazoweza kuthibitishwa, familia zinaweza kuchukua hatua. Zisipozitoa, hali ya kutokujua yenyewe inakuwa aina ya madhara.

Mtazamo wetu (makisio yenye msingi): maelezo yaliyoandikwa kuhusu mahali Agonza alipo na hali yake yanaweza kuruhusu mawasiliano ya familia au upatikanaji wa msaada wa kisheria huku dai lolote likiendelea kupitia njia rasmi. Polisi wakitoa taarifa hiyo, kesi hii inaweza kuweka matarajio ya vitendo kwamba maswali kuhusu kizuizini na hali ya matibabu yapatiwe jibu wazi kwa haraka.

Ulinganisho wa kihistoria

Nchini Kenya mwaka 2016, wakili Willie Kimani, mteja wake Josephat Mwenda na dereva Joseph Muiruri walipotea baada ya kesi iliyohusiana na polisi; mashahidi walisema Kimani na Mwenda walikuwa wameonekana katika selo ya kituo cha polisi.

Kinachofanana ni hitaji la dharura la taarifa za kuaminika kuhusu mahali walipo, usalama wao na upatikanaji wa familia au wakili. Tofauti ni kubwa sana: kesi ya Kenya ilihusu watu watatu ambao baadaye waliuawa, ilhali taarifa ya sasa inamhusu daktari mmoja na haithibitishi wala kutoweka wala unyanyasaji. Mwaka 2022, maafisa watatu wa polisi na mpelelezi wa polisi walipatikana na hatia ya mauaji. Funzo ni wazi: taarifa za haraka na zilizoandikwa kuhusu kizuizini ni kinga inayostahili kudaiwa kabla hali ya kutokujua haijawa jambo baya zaidi.

Tathmini ya athari

Jibu la haraka kutoka polisi linaweza kurejesha uwezo wa familia ya Agonza kuthibitisha usalama wake na kupanga msaada mara moja. Pia linaweza kuipa polisi njia iliyo wazi zaidi ya kuchunguza dai lililoripotiwa huku likionyesha kwamba haki za kisheria na mawasiliano ya msingi si mambo ya hiari.

Katika wiki zijazo, mashirika yanayofuatilia haki yatakuwa na kipimo cha wazi: kama mahali alipo, hali yake na upatikanaji wa mawasiliano vinaelezwa kwa uthabiti. Jibu likigeuka kuwa utaratibu unaoweza kurudiwa, familia nyingine zinazokabili taarifa zinazobishaniwa kuhusu kizuizini zinaweza kupata matarajio makubwa zaidi ya majibu ya wakati unaofaa.

Hali zinazoweza kutokea

Inayowezekana zaidi: Polisi wakitoa mahali panapoweza kuthibitishwa na hali yake katika siku zijazo, familia ya Agonza au wawakilishi wake wa kisheria wanaweza kupata mawasiliano huku dai lolote likiendelea kwa taratibu rasmi. Hii ndiyo njia inayowezekana zaidi kwa sababu ombi la THRDC linakubali kukamatwa halali na linaomba kinga maalumu za vitendo.

Matokeo mazuri: Mamlaka zikitoa taarifa thabiti na kuruhusu mawasiliano yanayofaa ya familia au ya kisheria, kesi hii inaweza kuwa rejea ya vitendo ya kushughulikia maswali kuhusu kizuizini na afya. Hilo linaweza kufanya mawasiliano yaliyoandikwa yawe ya kawaida zaidi katika kesi zinazofanana katika miezi inayofuata.

Matokeo mabaya: Hali ya kutokujua ikiendelea, familia ya Agonza inaweza kubaki bila uwezo wa kupanga mawasiliano ya haraka au msaada wa kisheria, huku shinikizo kwa polisi na waangalizi wa haki likiongezeka. Isipobainika taarifa wazi kuhusu kizuizini, matibabu au hali ya kisheria, suala la madai ya shambulio linaweza pia kuwa gumu zaidi kuonekana kuwa limeshughulikiwa kwa uwazi.

Cha kufuatilia baadaye

• Kama polisi watatoa maelezo kuhusu mahali alipo na hali yake ya afya ambayo familia ya Agonza, wawakilishi wake wa kisheria, hospitali au THRDC wanaweza kuthibitisha.
• Kama familia yake au wakili wake ataruhusiwa kuwasiliana naye au kumfikia kwa mujibu wa sheria na ushauri wa kitabibu.
• Kama polisi watataja hatua maalumu ya kisheria kuhusu dai la shambulio: kukamatwa, kufunguliwa mashtaka, kuachiliwa au hali nyingine rasmi.