Muungano wa Watetezi wa Haki za Binadamu Tanzania Wataka Polisi Watoe Taarifa kuhusu Dk Agonza

Kilichobadilika

Kwa mujibu wa ripoti ya The Citizen Tanzania, Tanzania Human Rights Defenders Coalition imewataka polisi kuweka wazi alipo Dk Conrad Agonza, hali yake ya afya na mahali anapotibiwa, kufuatia tukio la Septemba 8 kwenye Barabara ya Bagamoyo jijini Dar es Salaam lililomhusisha afisa wa trafiki. Agonza ni daktari wa Hospitali ya Mloganzila. THRDC inasema familia yake imepokea taarifa zinazokinzana na haikuweza kumwona katika vituo vya polisi; maelezo ya polisi na familia pia yanajumuisha dai kwamba alimshambulia afisa huyo.

Kwa nini hili ni muhimu

Hili si suala la iwapo polisi wanaweza kuchunguza madai ya shambulio. THRDC yenyewe inasema wanaweza kufanya hivyo. Suala ni iwapo mtu anaweza kuchunguzwa huku familia yake ikinyimwa taarifa za alipo, iwapo yuko salama na namna ya kuwasiliana naye.

Kwa watu wanaoamini huduma za afya hujengwa juu ya imani, hoja ya haraka hapa inaumiza kwa uhalisia wake: daktari anaweza kutoka kuwahudumia wagonjwa hadi kuhitaji mawasiliano na familia pamoja na msaada wa kisheria ndani ya saa chache. Mamlaka zinapotoa taarifa za wakati na zinazoweza kuthibitishwa, familia huweza kuchukua hatua. Wasipotoa taarifa hizo, hali ya kutokujua huleta madhara yake yenyewe.

Mtazamo wetu (makadirio yenye msingi): taarifa zilizorekodiwa kuhusu alipo Agonza na hali yake zinaweza kuwezesha familia kuwasiliana naye au kupata huduma za kisheria huku madai yoyote yakifuatiliwa kupitia taratibu rasmi. Polisi wakitoa taarifa hizo, kesi hii inaweza kuweka matarajio ya kiutendaji kwamba maswali kuhusu kizuizini na hali ya afya yapatiwe majibu ya wazi haraka.

Ulinganisho wa kihistoria

Nchini Kenya mwaka 2016, wakili Willie Kimani, mteja wake Josephat Mwenda na dereva Joseph Muiruri walitoweka baada ya shauri la mahakama lililohusiana na polisi; mashahidi walisema Kimani na Mwenda walikuwa wameonekana katika selo ya kituo cha polisi.

Kinachofanana ni hitaji la dharura la taarifa za kuaminika kuhusu mahali walipo, usalama wao na uwezekano wa familia au wakili kuwafikia. Tofauti ni kubwa mno: kesi ya Kenya ilihusu watu watatu waliouawa baadaye, ilhali ripoti ya sasa inamhusu daktari mmoja na haithibitishi kutoweka wala unyanyasaji. Mwaka 2022, maafisa watatu wa polisi na mtoa habari wa polisi walipatikana na hatia ya mauaji. Funzo ni rahisi: taarifa za haraka na zilizorekodiwa kuhusu kizuizini ni kinga inayostahili kudaiwa kabla ya hali ya kutokujua kugeuka kuwa jambo baya zaidi.

Tathmini ya athari

Jibu la haraka kutoka kwa polisi linaweza kurejesha uwezo wa familia ya Agonza kuthibitisha usalama wake na kupanga msaada mara moja. Pia lingeweka njia iliyo wazi zaidi kwa polisi kuchunguza dai lililoripotiwa, huku likionyesha kuwa haki za kisheria na mawasiliano ya msingi si mambo ya hiari.

Katika wiki zijazo, mashirika yanayofuatilia masuala ya haki yatakuwa na kipimo cha wazi: iwapo taarifa za alipo, hali yake na uwezekano wa kumfikia zitatolewa kwa msimamo. Jambo hilo likifanywa kwa utaratibu wa kawaida, familia nyingine zinazokabiliwa na taarifa zinazokinzana kuhusu kizuizini zinaweza kuwa na matarajio makubwa zaidi ya kupata majibu kwa wakati.

Hali zinazowezekana

Inayowezekana zaidi: Polisi wakitoa taarifa zinazoweza kuthibitishwa kuhusu alipo Agonza na hali yake katika siku chache zijazo, familia yake au wawakilishi wake wa kisheria wanaweza kuwasiliana naye huku madai yoyote yakifuata taratibu rasmi. Hii ndiyo njia inayotarajiwa zaidi kwa sababu ombi la THRDC linakubali uwezekano wa kukamatwa kisheria na linataka ulinzi mahususi wa kiutendaji.

Upande chanya: Mamlaka zikitoa taarifa zilizo thabiti na kuruhusu mawasiliano yanayofaa ya familia au wawakilishi wa kisheria, kesi hii inaweza kuwa rejeleo la kiutendaji katika kushughulikia maswali ya kizuizini na afya. Hilo linaweza kufanya mawasiliano yaliyorekodiwa yawe ya kawaida zaidi katika kesi zinazofanana katika miezi inayofuata.

Upande hasi: Hali ya kutokujua ikiendelea, familia ya Agonza inaweza kushindwa kupanga mawasiliano au msaada wa kisheria kwa wakati, huku shinikizo kwa polisi na waangalizi wa haki likiongezeka. Isipotolewa taarifa ya wazi kuhusu kizuizini, matibabu au hadhi ya kisheria, suala la madai ya shambulio linaweza pia kuwa gumu zaidi kuonekana kuwa limeshughulikiwa kwa uwazi.

Cha kufuatilia baadaye

• Iwapo polisi watatoa taarifa kuhusu alipo na hali yake ya afya ambazo familia ya Agonza, wawakilishi wake wa kisheria, hospitali au THRDC wanaweza kuthibitisha.
• Iwapo familia yake au wakili wake ataruhusiwa kuwasiliana naye au kumfikia kwa kuzingatia sheria na ushauri wa kitabibu.
• Iwapo polisi wataeleza hatua mahususi ya kisheria kuhusu madai ya shambulio: kukamatwa, kufunguliwa mashtaka, kuachiliwa au hadhi nyingine rasmi.