Moto wa Mlima Kilimanjaro Wadhibitiwa kwa Zaidi ya 90% Siku ya Tatu

Kilichobadilika

Kwa mujibu wa ripoti ya The Citizen Tanzania, moto ulioanza takriban saa 9:30 alasiri Septemba 3 karibu na Kikerelwa, kwenye mpaka wa Hifadhi ya Taifa ya Kilimanjaro na Wilaya ya Rombo, ulikuwa umedhibitiwa kwa zaidi ya 90% kufikia Septemba 5. Waziri wa Maliasili na Utalii, Dkt Ashatu Kijaji, alisema Tanapa, TFS, Jeshi la Zimamoto na Uokoaji, kampuni za utalii na wakazi wa maeneo jirani walihusika, huku helikopta zikisaidia vikosi katika maeneo ya mwinuko; hakuna majeruhi walioripotiwa na utalii uliendelea kama kawaida.

Kazi iliyosalia ni ngumu: bado kuna miali inayowaka na visiki vya miti vinavyoungua kwenye mabonde. Dkt Kijaji alisema mamlaka zililenga kufikia udhibiti wa hadi 99% kufikia mwisho wa Septemba 5, huku serikali ikianza mchakato wa ununuzi wa helikopta maalumu kwa Tanapa.

Kwa nini hili ni muhimu

Safari ya mlimani si uwekaji nafasi tu. Inahusu waongozaji, njia, kazi za wenyeji na fursa ya kutembea katika eneo ambalo bado ni salama kuingia. Kwa sasa, ripoti inaonyesha mnyororo huo bado uko imara. Lakini “umedhibitiwa kwa zaidi ya 90%” ni hatua kubwa, si mwisho wa tukio.

Mtazamo wetu (makisio yenye ufahamu): iwapo vikosi vitazima haraka maeneo yaliyosalia yenye joto, wageni na waongozaji huenda wakaona usumbufu mdogo wa kiutendaji, huku ununuzi wa helikopta unaopangwa na Tanapa ukielekeza mwitikio wa misimu ijayo ya ukame kwenye ugunduzi wa mapema. Ikiwa visiki vya mabondeni vitawaka tena au moto utaenea upya, maamuzi kuhusu ruhusa ya kuingia yanaweza kubadilika haraka, na kuathiri biashara na jamii zinazotegemea utalii wa mlimani.

Mara ya mwisho hali hii ilipotokea

The Guardian iliripoti moto wa Kilimanjaro mnamo Oktoba 2020 uliohusisha wazima moto na washiriki wa eneo hilo katika mazingira hayo hayo ya hifadhi yenye mwinuko. Moto huo ulikuwa eneo la Whona, si Kikerelwa, na mwitikio wa sasa unajumuisha msaada wa helikopta pamoja na udhibiti wa zaidi ya 90% siku ya tatu; ushahidi wa mwitikio sawa wa angani wa mwaka 2020 haupatikani.

Moto wa awali uliripotiwa kuwaka kwa wiki moja katika eneo la kilomita za mraba 95. Hiyo ndiyo tahadhari yenye maana: kasi ni muhimu kwenye mlima mkavu ambako upepo na mandhari vinaweza kugeuza sehemu ya moto iliyosalia kuwa tatizo kubwa zaidi la kiutendaji.

Jinsi athari zinavyoweza kuenea

Ikiwa udhibiti utadumu na ruhusa ya kuingia itaendelea kutolewa, kampuni za utalii na waongozaji wanaweza kuendelea na safari zilizopangwa. Hilo linasaidia pia huduma za karibu zinazohusishwa na utalii, kuanzia watu wanaoshiriki katika mwitikio hadi wale ambao kazi zao hutegemea wageni kuendelea kuwasili.

Mnyororo unaweza kuvunjika ikiwa maeneo yenye joto yataenea, upepo utabadilika vibaya, au tathmini ya baadaye ya uharibifu itasababisha vikwazo kwenye njia. Swali kuu la kiutendaji si tena kama utalii unaendelea leo, bali kama kuzimwa kabisa kwa moto kutauruhusu uendelee bila kukatizwa.

Tathmini ya athari

Kampuni za utalii na waongozaji wana mwendelezo wa shughuli kwa muda mfupi, lakini shughuli zao zitaendelea kuwa hatarini hadi moto uzimwe kabisa na maamuzi yoyote ya ruhusa ya kuingia yakamilishwe.

Tanapa inakabiliwa na kazi ya muda mrefu zaidi: kuzima moto, kutathmini chanzo na uharibifu wake, kisha kubadili tukio hili kuwa uwezo imara zaidi wa msimu wa ukame. Helikopta maalumu inaweza kuboresha ugunduzi wa mapema na mwitikio wa angani iwapo ununuzi utaendelea.

Jamii jirani zina matokeo mseto. Jukumu lao katika kuzima moto linaonyesha jinsi usalama wa eneo na riziki zinavyohusiana kwa karibu na udhibiti wa moto, huku kuendelea kwa utalii kukihifadhi shughuli ambazo kuenea upya kwa moto au vikwazo vinaweza kukatiza.

Matukio yanayowezekana

Yanayowezekana zaidi: Ikiwa udhibiti wa sasa utadumu, vikosi vitazima miali iliyosalia na visiki vya mabondeni ndani ya siku chache, kisha mamlaka zitaanza tathmini ya chanzo na uharibifu huku utalii ukiendelea. Hii ndiyo hali ya msingi kwa sababu moto tayari uliripotiwa kudhibitiwa kwa zaidi ya 90% na mabadiliko ya upepo yalikuwa yakisaidia. Kuzimwa kabisa, safari kuendelea kuondoka na kuanza kwa tathmini kungeimarisha hali hii; sehemu mpya za moto au vikwazo vingebatilisha makisio hayo.

Matokeo bora: Msaada wa helikopta, vikosi vya ardhini na upepo unaofaa vikizuia maeneo yaliyosalia yasienee, udhibiti unafikia lengo la waziri la 99% na baadaye kuzimwa kabisa bila usumbufu mkubwa wa ruhusa ya kuingia. Waongozaji, waendeshaji na biashara za karibu zinazohusishwa na utalii zinaweza kudumisha shughuli za msimu wa ukame, huku Tanapa ikipata sababu imara zaidi ya kuwa na uwezo wa kudumu wa angani. Uthibitisho wa udhibiti wa 99%, kisha kuzimwa kabisa bila maeneo mapya yaliyoathirika, ungeunga mkono mwelekeo huu.

Matokeo mabaya: Ikiwa uoto mkavu, mabadiliko ya upepo au visiki vinavyoungua vitavuka mstari wa sasa wa udhibiti, mamlaka huenda zikahitaji kuelekeza zaidi rasilimali za uhifadhi na dharura na kupunguza ruhusa ya kuingia katika maeneo yaliyoathirika. Hilo lingekatiza shughuli za kuwaongoza wageni na kazi za karibu zinazohusishwa na utalii. Moto wa 2020 unaonyesha ukubwa unaowezekana wa kuenea kwa muda mrefu, ingawa eneo na hali za mwitikio zilikuwa tofauti, hivyo hauamui matokeo haya. Maeneo mapya yanayowaka, vikosi vya ziada au mabadiliko ya njia yangeashiria hali hii.

Nini cha kufuatilia baadaye

• Tanapa au wizara kuthibitisha kuwa miali inayowaka na maeneo yenye joto kwenye mabonde yamezimwa kwa 100%.
• Wizara kuanza tathmini yake baada ya moto kuhusu chanzo na uharibifu wa mazingira.
• Tanapa kutangaza iwapo njia na shughuli za utalii zitaendelea kuwa wazi au zitabadilika.
• Maendeleo kutoka kwa ununuzi wa helikopta hadi Tanapa kupata au kuanza kutumia ndege hiyo.