Tanzania Yapanga Shule za Sekondari Kila Kijiji

Kilichobadilika

Kwa mujibu wa taarifa ya The Citizen Tanzania, Waziri Mkuu Mwigulu Nchemba alisema Tanzania inapanga kupanua elimu ya lazima hadi Kidato cha Nne na kuwa na shule ya sekondari katika kila kijiji. Akizungumza katika Wilaya ya Bahi tarehe 5 Septemba, alisema hilo litahitaji zaidi ya madarasa 16,000, maabara takribani 8,000 na maktaba zaidi; pia alihimiza akiba zitokanazo na safari na mikutano ya viongozi ambayo inaweza kuepukwa zielekezwe kwenye shule, madawati na huduma nyingine.

Kwa nini hili ni muhimu

Jengo la shule si mpango wa kuboresha ustawi. Lakini linaweza kubadili namna siku ya kijana inavyokwenda: kupunguza umbali kati ya nyumbani na darasani, kutoa muda zaidi wa kulala, kula, kutembea na kuwa pamoja na familia, na kupunguza saa zinazotumika kufikia elimu. Hiyo ndiyo ahadi inayomhusu mtu mmoja mmoja iliyo nyuma ya idadi kubwa sana ya miradi ya ujenzi.

Neno muhimu ni “inayofanya kazi.” Darasa lisilo na walimu, madawati, maabara au matengenezo ni chumba chenye mandhari nzuri, lakini bila mengi ya kusaidia masomo. Mpango huo unaweza kurahisisha kwa wanafunzi wa vijijini kuendelea na masomo, huku ukipunguza msongamano katika shule zilizopo. Hata hivyo, unaweza pia kuzidisha msongamano huo kwa muda ikiwa uandikishaji wa lazima utaongezeka kabla ya uwezo unaotumika kuongezeka.

Mtazamo wetu (makadirio yanayotegemea taarifa zilizopo): mahitaji yaliyotajwa ni makubwa kiasi kwamba maendeleo huenda yakafikiwa kwa awamu, huku upangaji na ujenzi wa mwanzo vikianza kabla ya ongezeko kubwa la upatikanaji wa shule.

Jinsi athari zinavyoweza kuenea

Mamlaka za elimu zitahitaji kugeuza pendekezo hilo kuwa ujenzi unaofadhiliwa, ununuzi wa vifaa na uendeshaji wa shule. Madarasa, maabara, maktaba na madawati vikikamilika pamoja na upatikanaji wa wafanyakazi, wanafunzi wa vijijini wanaweza kupata shule za karibu za kuendelea hadi Kidato cha Nne.

Hilo linaweza kupunguza msongamano katika shule za sekondari zilizopo katika miezi inayofuata. Pia linaweza kuongeza mahitaji ya wajenzi na vifaa vya miundombinu ya elimu baada ya miradi kufadhiliwa na kupewa kazi ya utekelezaji. Mlolongo huo hautatimiza lengo lake ikiwa ujenzi, vifaa au upatikanaji wa wafanyakazi utachelewa ikilinganishwa na uandikishaji.

Tathmini ya athari

• Wanafunzi katika vijiji visivyo na shule za sekondari zilizo karibu: Wanaweza kunufaika ndani ya miezi 6–12, ikiwa shule zitakuwa chaguo za karibu zinazofanya kazi badala ya kubaki maeneo yaliyopangwa.
• Wanafunzi ambao tayari wako katika shule zenye msongamano au zisizotosheleza mahitaji: Matokeo yanaweza kuwa ya mseto. Uwezo mpya unaweza kupunguza shinikizo, lakini kuongezeka kwa uandikishaji wa lazima kunaweza kulizidisha kabla ya majengo kufunguliwa.
• Mamlaka za elimu: Zinakabiliwa mara moja na kazi ngumu ya kugeuza ahadi kuwa madarasa, maabara, maktaba, madawati, walimu na uendeshaji wa kila siku.

Matukio yanayowezekana

Yanayowezekana zaidi

Ikiwa serikali itaelekeza sehemu ya akiba zilizotambuliwa kwenye miradi ya elimu inayotekelezwa kwa awamu, mamlaka zitaanza kutanguliza madarasa na miundombinu inayohusiana nayo katika miezi 6–12 ijayo. Mafanikio ya upatikanaji wa shule yatajionyesha hatua kwa hatua, kwa kuwa mahitaji yaliyoripotiwa ni makubwa. Tangazo la ufadhili, mpango wa madarasa wa awamu au kuanza kwa ujenzi kungeimarisha mwelekeo huu; kutokuwepo kwa bajeti au ratiba kungeudhoofisha.

Matokeo bora

Ikiwa ufadhili, ununuzi, upatikanaji wa wafanyakazi na vifaa vitaendelea kwa pamoja, shule mpya za vijijini zitakuwa sehemu za kujifunzia zinazoweza kutumika badala ya majengo ambayo hayajakamilika. Wanafunzi wengi zaidi wanaweza kuendelea hadi Kidato cha Nne, huku shule zilizopo zisizotosheleza mahitaji zikikabiliwa na shinikizo dogo. Kufunguliwa kwa maabara na madarasa yaliyokamilika na kuwekewa vifaa sambamba na ongezeko la uandikishaji kungeunga mkono matokeo haya.

Matokeo mabaya

Ikiwa elimu ya lazima itapanuka kwa kasi kuliko ujenzi na uendeshaji, shule zilizopo zitaendelea kuwa na msongamano na uboreshaji uliokusudiwa wa upatikanaji wa shule utachelewa. Kikwazo kikuu kitakuwa mahitaji ya msingi ya utekelezaji: walimu, madawati, maabara, maktaba na matengenezo. Kuongezeka kwa uandikishaji bila kufunguliwa kwa shule kwa kiwango kinacholingana kungeashiria mwelekeo huu.

Cha kufuatilia baadaye

Tazama kama kutakuwa na bajeti ya serikali, ratiba au mpango wa ujenzi wa awamu unaobainisha maeneo na malengo. Kisha fuatilia kama akiba kutoka kwa matumizi ya serikali zinaelekezwa rasmi kwenye miundombinu ya elimu, na kama shule za vijijini zilizokamilika zinafunguliwa zikiwa na walimu, uwezo wa maabara na maktaba tayari kutumika.