Health TrendsHealth Trends
← All posts

I-WHO ixwayisa “nge-infodemic” yolwazi olungelona iqiniso nge-COVID-19

Umbiko uchaza isimo solwazi nge-COVID-19 njenge-“infodemic”, lapho izindaba ezingamanga, ulwazi olungelona iqiniso nemibono yozungu kuchazwa njengokudlangile.

Kungani lokhu kubalulekile

Ulwazi olungelona iqiniso oludlangile nemibono yozungu kungancintisana nolwazi lwezempilo olunembile, okwenza ukuhlola imithombo kubaluleke kakhulu lapho kunqunywa ukuthi yisiphi isiqondiso esijwayelekile ngenhlalakahle okufanele silandelwe.

Okushintshile

I-Lancet News ibika ukuthi uMqondisi-Jikelele we-WHO, uTedros Adhanom Ghebreyesus, waxwayisa eNgqungqutheleni Yezokuphepha yaseMunich yango-2020: “Asilwi nobhubhane kuphela; silwa ne-infodemic.” Lo mbiko, osuselwe ekubikeni kwe-The Lancet News30565-X/fulltext), uthi izindaba ezingamanga, ulwazi olungelona iqiniso nemibono yozungu kwakudlangile kanye ne-COVID-19.

Kungani lokhu kubalulekile

Ithiphu yezempilo ingabonakala icocekile esikrinini kodwa yakhelwe esisekelweni esibuthakathaka. Lapho izimangalo ze-COVID-19 ezingasekelwe ubufakazi zincintisana nolwazi olucacile, kuwumkhuba owusizo ukuma kancane ngaphambi kokuthatha okuqukethwe okujwayelekile ngenhlalakahle njengempendulo yomuntu siqu. Isiqondiso esijwayelekile singaba yisiqalo; izinqumo zempilo yomuntu siqu kufanele zithathwe nochwepheshe wezempilo oqeqeshiwe.

Ukuhlolwa komthelela

Umthelela osheshayo usekunakeni: isiqondiso esinembile senhlalakahle ejwayelekile kufanele sincintisane nolwazi olungelona iqiniso nemibono yozungu. Lokhu kungenza izincazelo ezilula, ezisekelwe emithonjeni zibe yigugu kakhulu, kodwa kwenze ukuxhumana kube nzima kakhulu kubantu abakhuluma ngezempilo yomphakathi, okumele bachithe isikhathi becacisa imingcele kanye nokwabelana ngolwazi.

Emasontweni azayo, le ngcindezi ingashintsha indlela ulwazi lwezempilo olwethulwa ngayo. Imingcele ecacile phakathi kwesiqondiso sansuku zonke senhlalakahle neseluleko sezokwelapha esiqondene nomuntu ngamunye ingasiza abantu banqume ukuthi ithiphu imane iyiseluleko esijwayelekile nini, nokuthi badinga nini usizo lochwepheshe. Lolu chungechunge luyaphazamiseka uma izimangalo ezingasekelwe ubufakazi ziqhubeka zitholakala kalula noma zikholisa kakhulu kunezincazelo ezicophelelayo.

Izimo ezingaba khona

Umbono wethu (ukuqagela okunolwazi): Okungenzeka kakhulu. Uma ulwazi olungelona iqiniso nemibono yozungu kuqhubeka kudlange, abaxhumanisi bezempilo bazofaka umzamo owengeziwe ekuchazeni imithombo ngolimi olulula nasekucaciseni imingcele yolwazi olujwayelekile ngenhlalakahle emasontweni ambalwa azayo. Lena yindlela okungenzeka kakhulu ngoba umbiko uchaza ulwazi olungelona iqiniso njengenselele ehambisana nalokhu, hhayi indaba eseceleni; imingcele ecacile ingenza kube nzima ukuthi ithiphu ebanzi ithathwe njengokunakekelwa okuqondene nomuntu ngamunye. Izimpawu ezingasekela lokhu zihlanganisa imiyalezo ekhomba imithombo yayo futhi eqondisa imibuzo yomuntu siqu kochwepheshe bezempilo. Lokhu kungaba buthaka uma ulwazi olungelona iqiniso lungasachazwa njengoludlangile noma ukuxhumana ngezempilo kungasadingi ukuzihlukanisa nezimangalo ezincintisanayo.

Okuhle okungenzeka. Lapho ulwazi olucacile ngenhlalakahle lutholakala kalula futhi abantu bethatha ukungaqiniseki njengesizathu sokuqinisekisa kunokuqagela, abantu abaningi bangasebenzisa isiqondiso esijwayelekile njengesiqalo futhi bafune iseluleko sochwepheshe ngezinqumo zabo siqu ezinyangeni eziyi-6–12 ezizayo. Lokhu kungashiya isikhala esincane sokuba izimangalo ezingasekelwe ubufakazi ziqondise ukuziphatha. Ukukhomba imithombo ngokungaguquki, ukucacisa imingcele nokukhumbuza abantu ukuba babonane nochwepheshe wezempilo kungasekela le ndlela; ukwethula okuqukethwe okujwayelekile njengokuthatha indawo yeseluleko esiqondene nomuntu ngamunye kungayilimaza.

Okubi okungenzeka. Uma izindaba ezingamanga, ulwazi olungelona iqiniso nemibono yozungu kuqhubeka kudlange ngaphandle kokuxhumana okucacile ngokwanele okuphikisana nakho, ukukhetha ulwazi lwezempilo kungase kuhlakazeke nakakhulu ezinyangeni eziyi-6–12 ezizayo. Abanye abantu bangase bathembele kakhulu ezindabeni ezakhiwe yimibono yozungu, kushiye isiqondiso esicophelelayo senhlalakahle ejwayelekile sinethonya elincane elisebenzayo. Izincazelo eziphindaphindwayo zokuthi ulwazi olungelona iqiniso ludlangile kanye nezidingo zokuxhumana ezandayo zingasekela lo mphumela; ulwazi oluthembekile olubonakala kakhulu ngokungaguquki lungawenza buthaka.

Okufanele kubhekwe ngokulandelayo

Bheka ukuthi i-WHO nabanye abaxhumanisi bezempilo yomphakathi bayaqhubeka yini nokuchaza ulwazi olungelona iqiniso njengenselele enkulu ye-COVID-19 emasontweni azayo. Bheka futhi ukuthi isiqondiso ngenhlalakahle siyayiveza yini imithombo nemingcele yaso ngokungaguquki, futhi siqondisa abantu kochwepheshe bezempilo ngezinqumo zabo siqu kunokuba siziveze njengokuxilonga, ukwelapha noma umphumela oqinisekisiwe.

Sources (3)
  1. The Lancet NewsThe Covid-19 infodemic - The Lancet Infectious Diseases
  2. BBC SportFA to canvass England players in World Cup review
  3. netflix.comYA Novel Better Than the Movies Is About to Be, Well, a Movie

Health Trends

Daily general-wellness tips grounded in mainstream guidance — sleep, movement, food, stress — never diagnosis or cures.

Try Health Trends

Comments

No comments yet.