WHO Yaonya kuhusu “Infodemia” ya Habari za Kupotosha za COVID-19

Nini kimebadilika

The Lancet News inaripoti kuwa Mkurugenzi Mkuu wa WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus, alionya kwenye Kongamano la Usalama la Munich la mwaka 2020: “Hatupambani tu na janga; tunapambana pia na infodemia.” Ripoti hiyo, inayotokana na taarifa ya The Lancet News30565-X/fulltext), inasema kwamba habari za uongo, habari za kupotosha na nadharia za njama zilikuwa zimeenea sambamba na COVID-19.

Kwa nini hii ni muhimu

Ushauri wa afya unaweza kuonekana wenye mpangilio mzuri kwenye skrini, lakini ukakosa msingi imara. Madai yasiyoungwa mkono kuhusu COVID-19 yanaposhindana na habari zilizo wazi, ni vyema kutulia kwanza kabla ya kuchukulia maudhui ya jumla kuhusu afya njema kuwa jibu la hali yako binafsi. Mwongozo wa jumla unaweza kuwa mwanzo; maamuzi ya afya ya mtu binafsi yanapaswa kufanywa pamoja na mhudumu wa afya mwenye sifa.

Tathmini ya athari

Gharama ya haraka ni umakini: mwongozo sahihi wa jumla kuhusu afya njema unapaswa kushindana na habari za kupotosha na nadharia za njama. Hali hiyo inaweza kufanya maelezo rahisi yenye kutegemea vyanzo yawe na thamani zaidi, huku ikifanya mawasiliano kuwa magumu kwa sauti za afya ya umma zinazopaswa kutumia muda kueleza mipaka yake na pia kusambaza habari.

Katika wiki zinazokuja, shinikizo hili linaweza kubadilisha namna habari za afya zinavyotolewa. Kuweka wazi tofauti kati ya mwongozo wa kila siku kuhusu afya njema na ushauri wa kitabibu wa mtu binafsi kunaweza kusaidia watu kutambua ni lini dokezo ni dokezo tu, na ni lini wanahitaji msaada wa mtaalamu. Mlolongo huo huvunjika iwapo madai yasiyoungwa mkono yataendelea kupatikana kwa urahisi zaidi au kuaminisha zaidi kuliko maelezo ya makini.

Hali zinazowezekana

Mtazamo wetu (makisio yenye msingi): Inawezekana zaidi. Ikiwa habari za kupotosha na nadharia za njama zitaendelea kuenea, wawasilishaji wa habari za afya wataweka juhudi zaidi katika kueleza vyanzo kwa lugha rahisi na kufafanua mipaka ya habari za jumla kuhusu afya njema katika wiki zinazokuja. Hii ndiyo njia inayowezekana zaidi kwa sababu ripoti inaeleza habari za kupotosha kuwa changamoto inayokwenda sambamba, si jambo la pembeni; mipaka iliyo wazi inaweza kufanya iwe vigumu kwa dokezo la jumla kuchukuliwa kuwa huduma ya mtu binafsi. Dalili zinazoweza kuunga mkono hali hii ni ujumbe unaotaja vyanzo vyake na kuelekeza maswali binafsi kwa wahudumu wa afya. Hali hii itadhoofika ikiwa habari za kupotosha hazitaelezwa tena kuwa zimeenea au mawasiliano ya afya hayatakuwa tena na haja ya kujitofautisha na madai yanayoshindana nayo.

Upande chanya. Habari zilizo wazi kuhusu afya njema zinapokuwa rahisi kupatikana, na watu wakichukulia kutokuwa na uhakika kuwa sababu ya kuthibitisha badala ya kukisia, watu wengi zaidi wanaweza kutumia mwongozo wa jumla kama mwanzo na kutafuta ushauri wa kitaalamu kwa maamuzi yao binafsi katika miezi 6–12 ijayo. Hilo lingeacha nafasi ndogo kwa madai yasiyoungwa mkono kuongoza mienendo ya watu. Kutaja vyanzo kwa uthabiti, kueleza mipaka wazi na kuwakumbusha watu waonane na mhudumu wa afya kungeunga mkono njia hii; kuwasilisha maudhui ya jumla kama mbadala wa ushauri wa mtu binafsi kungeidhoofisha.

Upande hasi. Ikiwa habari za uongo, habari za kupotosha na nadharia za njama vitaendelea kuenea bila mawasiliano yanayoeleweka vizuri ya kushindana navyo, uchaguzi kuhusu habari za afya unaweza kugawanyika zaidi katika miezi 6–12 ijayo. Baadhi ya watu wanaweza kutegemea zaidi simulizi za njama, na hivyo kuacha mwongozo makini wa jumla kuhusu afya njema ukiwa na athari ndogo ya vitendo. Maelezo ya mara kwa mara kwamba habari za kupotosha zimeenea, pamoja na mahitaji yanayokua ya mawasiliano, yangeunga mkono matokeo haya; habari za kuaminika zinazoonekana zaidi kwa uthabiti zingeyadhoofisha.

Cha kufuatilia baadaye

Fuatilia iwapo WHO na wawasilishaji wengine wa afya ya umma wataendelea kueleza habari za kupotosha kuwa changamoto kubwa ya COVID-19 katika wiki zinazokuja. Pia fuatilia iwapo mwongozo kuhusu afya njema unataja vyanzo na mipaka yake kwa uthabiti, na kuwaelekeza watu kwa mhudumu wa afya kwa maamuzi binafsi badala ya kujionyesha kama utambuzi, matibabu au matokeo ya uhakika.